Korzystając z usług bankowych i gromadząc środki na rachunkach i lokatach nie zastanawiamy się, co się z nimi stanie w przypadku naszej śmierci. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z możliwości zabezpieczenia najbliższej rodziny na wypadek śmierci. Warto wcześniej o tym pomyśleć i skorzystać z możliwości złożenia w swoim banku dyspozycji wkładem na wypadek śmierci (zapis bankowy na wypadek śmierci).

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci w prawie bankowym

Szczegółowe zasady ustanawiania dyspozycji wkładem na wypadek śmierci określa ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe.

Zgodnie z art. 56 Prawa bankowego “posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej może polecić pisemnie bankowi dokonanie – po swojej śmierci – wypłaty z rachunku wskazanym przez siebie osobom”. Każdy bank ma obowiązek przyjąć taką dyspozycję.

Reklama

Czym jest dyspozycja wkładem na wypadek śmierci?

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci ma za zadanie zabezpieczyć możliwość wypłaty większej kwoty zgromadzonych środków przez posiadacza rachunku (zapisodawcę), wskazanej osobie z najbliższej rodziny (zapisobiercy), bez przeprowadzania postępowania spadkowego lub dziedziczenia, ponad kwotę wydatkowaną na koszty pogrzebu. Dzięki temu bardzo potrzebne środki (szczególnie w przypadku nagłej śmierci) trafią do właściwej osoby znacznie szybciej, szczególnie, gdy uprawnionych jest więcej osób i niekoniecznie cała sprawa spadkowa odbędzie się w sposób szybki i bezproblemowy, co czasem może trwać nawet kilka lat.

Dyspozycji wkładem na wypadek śmierci nie należy mylić z pełnomocnictwem do rachunku, które wygasa wraz ze śmiercią właściciela.

Kto może być wskazany w dyspozycji wkładem na wypadek śmierci?

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci może zostać ustanowiona na rzecz wąskiej grupy najbliższej rodziny, do których zaliczani są:

Reklama
  • małżonek;
  • wstępni (rodzice, dziadkowie);
  • zstępni (dzieci, wnuki);
  • rodzeństwo.

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci może być w każdym czasie przez posiadacza rachunku zmieniona lub odwołana na piśmie, bez wiedzy osoby, której dotyczy.

Czego może dotyczyć dyspozycja wkładem na wypadek śmierci?

Klient banku może ustanowić dyspozycję wkładem na wypadek śmierci do:

  • rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego (ROR), czyli konta osobistego;
  • rachunku oszczędnościowego;
  • rachunku terminowej lokaty oszczędnościowej.

Nie ma możliwości ustanowienia dyspozycji do rachunków wspólnych. Warto o tym pamiętać szczególnie w przypadku przekształcenia rachunku indywidualnego w rachunek wspólny, ponieważ wcześniej złożona dyspozycja na wypadek śmierci wygasa automatycznie z dniem przekształcenia rachunku.

Reklama

Jaka kwota może być wypłacona na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci?

Maksymalna kwota wypłaty na podstawie dyspozycji wkładem na wypadek śmierci (bez względu na ich liczbę) nie może przekroczyć (art 56. 2.) dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego GUS za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza rachunku. Wskazane powyżej przeciętne wynagrodzenie w marcu 2024 r. wynosiło 8 408,17 zł. Maksymalna kwota wypłaty wynosi 168 163,40 zł. Aktualną wysokość przeciętnego wynagrodzenia można znaleźć na stronie GUS.

Pozostała kwota stanowiąca nadwyżkę wchodzi do spadku i jest dziedziczona odpowiednio do postanowienia sądu lub aktu dziedziczenia. Jeżeli została złożona większa liczba dyspozycji i ich łączna suma przekracza powyższy limit, dyspozycja wydana później ma pierwszeństwo przed dyspozycją wydaną wcześniej.

Inaczej wygląda sytuacja w SKOK-ach, gdzie zgodnie z art. 14. 1. ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych SKOK “wypłaca kwotę nieprzekraczającą ogółem sumy przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w okresie 5 lat kalendarzowych poprzedzających wypłatę – jeżeli członek kasy pisemnie wskazał kasie osoby, na których rzecz wypłata ma nastąpić.” 

Reklama

Jak złożyć dyspozycję wkładem na wypadek śmierci?

Zapis w banku wkładem na wypadek śmierci na ogół składa się w oddziale banku, w formie pisemnej, ale część z nich umożliwia wykonanie tej czynności w bankowości internetowej.

Dyspozycja może dotyczyć jednej lub kilku osób oraz wskazywać poszczególne rachunki lub lokaty dla każdego upoważnionego z osobna, ze wskazaniem określonych kwot (niekoniecznie całej znajdującej się na rachunkach kwoty na dzień śmierci) lub procentowo od całej kwoty, które mają być im wypłacone w przypadku śmierci posiadacza rachunku. 

Jeśli posiadasz rachunki w różnych bankach, dyspozycję można złożyć w każdym z nich.

Reklama

Jeśli chcemy złożyć dyspozycję na wypadek śmierci, oprócz własnych danych musimy podać dane osoby, której mają być wypłacone środki (zapisobiercy). Najczęściej będą wymagane podstawowe dane osobowe jak imię i nazwisko, seria numer dokumentu tożsamości, numer PESEL. W dyspozycji będzie wymagane wskazanie stopnia pokrewieństwa zapisobiercy.

Należy pamiętać o dokładnym adresie, na który w razie śmierci właściciela rachunku, zostanie przez bank wysłane powiadomienie o możliwości wypłaty określonej kwoty wynikającej z dyspozycji. Bank nie informuje zapisobiercy o ustanowionej dyspozycji, ani też o jej zmianie lub odwołaniu.

W treści dyspozycji znajdzie się również oświadczenie, w którym należy wskazać czy w innym banku została złożona również dyspozycja na wypadek śmierci, a jeśli tak to na jaką kwotę.

Reklama

Koszt złożenia dyspozycji na wypadek śmierci

Złożenie dyspozycji na wypadek śmierci na ogół wiąże się z uiszczeniem opłaty. Bank pobierze często również opłatę za modyfikację lub odwołanie wcześniej złożonej dyspozycji. Zakres zmian, które są objęte opłatą, zależy od banku.

W poniższej tabeli znajdują się informacje o opłatach w największych bankach w Polsce.

Nazwa BankuDyspozycja wkładem na wypadek śmierci – opłata
Alior Bank0 zł
BNP Paribas35 zł
0 zł – Konto na Teraz, Bankowość Prywatna, Bankowość Prywatna Diamond,
Citi Handlowy0 zł
Bank BPS50 zł
(przyjęcie, zmiana lub odwołanie dyspozycji)
Bank Millennium0 zł
Bank Pekao20 zł / 10 zł / 5 zł
za każdą dyspozycję: w oddziale lub placówce partnerskiej / bankowość telefoniczna / bankowość elektroniczna
Bank Pocztowy11 zł (15 zł od 01.11.2023 r.) za każde ustanowienie/odwołanie
BFF Bank0 zł
BOŚ Bank30 zł – przyjęcie dyspozycji
20 zł – zmiana lub odwołanie dyspozycji
Credit Agricole15 zł – ustanowienie, zmiana lub odwołanie dyspozycji
ING Bank15 zł przyjęcie i 0 zł odwołanie dyspozycji
mBank15 zł – ustanowienie, zmiana lub odwołanie dyspozycji
(0 zł –  mKonto Intensive)
Nest Bank25 zł – w oddziale lub listownie lub mailem 0 zł – w bankowości internetowej lub mobilnej
(przyjęcie, modyfikacja, odwołanie)
PKO BP10 zł w iPKO (od 01.06.2023 r.) / 25 zł
(0 zł posiadacze rachunku PLATINIUM oraz konta Platinium II)
Santander Bank Polska7 zł
(nie dotyczy byłych klientów Deutsche Bank)
Santander Consumer Bank10 zł – zmiana lub odwołanie dyspozycji
SGB Bank20 zł
Toyota Bank0 zł
Velo Bank19,99 zł – dyspozycja, przyjęcie, zmiana
0 zł – VeloKonto Premium, Private Banking
Opracowanie własne na podstawie Tabel Opłat i Prowizji banków

Wypłata środków na podstawie dyspozycji po śmierci właściciela rachunku

Jeżeli bank uzyska informację o śmierci właściciela rachunku, do którego została wydana dyspozycja wkładem na wypadek śmierci, ma on obowiązek niezwłocznie poinformować osoby, które zostały wskazane w dyspozycji o możliwości wypłaty określonej kwoty. Na ogół banki wysyłają powiadomienie listownie na adres wskazany w dyspozycji.

Reklama

Jeżeli osoba wskazana w dyspozycji również posiada informację o śmierci posiadacza rachunku i wie, że taka dyspozycja została złożona, nie musi czekać na powiadomienie z banku i sama może zgłosić się do oddziału banku.

Nie wiesz czy i gdzie zmarły posiadał rachunki bankowe? Przeczytaj artykuł o Centralnej Informacji o Rachunkach Bankowych.

Zgłaszając się do banku w celu wypłaty środków po zmarłym należy przedstawić dokument tożsamości, dane osoby zmarłej (m.in. PESEL i datę zgonu), akt zgonu oraz w niektórych bankach dokument potwierdzający pokrewieństwo zapisobiercy z zapisodawcą. 

W przypadku zgłoszenia przez osobę trzecią, wymagane jest pełnomocnictwo, z którego wynika zakres występowania w imieniu zapisobiercy. Jeżeli złożona dyspozycja dotyczy osoby niepełnoletniej lub ubezwłasnowolnionej, osoba ją reprezentująca (opiekun prawny) musi przedstawić prawomocne postanowienie sądu opiekuńczego, które wskazuje, że może dysponować środkami z dyspozycji. 

W przypadku, gdy posiadacz rachunku wydał kilka dyspozycji, w kilku bankach, dla kilku osób, określony powyżej limit należy liczyć łącznie. Osoby, którym wypłacono kwoty przekraczające limit, są zobowiązane do ich zwrotu spadkobiercom posiadacza rachunku.

Wypłata kwoty wydatkowanej na koszty pogrzebu posiadacza rachunku, zgodnie z art. 55 ustawy z Prawo bankowe, jest wypłacana w pierwszej kolejności, przed dyspozycją wkładem na wypadek śmierci, osobie, która zgłosi się z fakturami potwierdzającymi wydatki związane z pogrzebem (nie musi być to osoba wskazana w dyspozycji).

Dyspozycja na wypadek śmierci a podatek

Dyspozycja na wypadek śmierci nie wchodzi do spadku i nie jest przedmiotem dziedziczenia na zasadach ogólnych, ale to nie zwalnia osoby, która otrzymała środki, od obowiązku poinformowania Urzędu Skarbowego i złożenia deklaracji SD-Z2.

Podobnie jak w przypadku otrzymania spadku lub dziedziczenia, termin złożenia deklaracji podatkowej wynosi 6 miesięcy, jednak w tym przypadku jest liczony od dnia śmierci właściciela rachunku, a nie daty nabycia spadku lub zarejestrowania poświadczenia dziedziczenia.

W związku z tym, że dyspozycja dotyczy najbliższych zmarłemu osób, będzie podlegać zwolnieniu na podstawie art. 4a ustawy. Warto dopilnować tego obowiązku, aby nie narazić się na konieczność zapłacenia podatku w przypadku niedotrzymania terminu.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące dyspozycji na wypadek śmierci:

Zastrzeżenie:
Niniejszy wpis został stworzony w celach informacyjnych na podstawie dostępnych źródeł, według stanu na dzień publikacji. Podane informacje nie mogą być traktowane jako doradztwo podatkowe w rozumieniu art. 2.1. ustawy o doradztwie podatkowym. Jeśli chcesz uzyskać wiążącą opinię musisz wystąpić o indywidualną interpretację podatkową lub skontaktować się z doradcą podatkowym.
Reklama
Podziel się swoją opinią:

Zapisz się na newslettera

Wprowadź swój adres e-mail poniżej, aby otrzymywać newslettera.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych (adres e-mail) w celu otrzymywania wiadomości w ramach newslettera Bankowe ABC.
Zapisując się wyrażasz zgodę na otrzymywanie wiadomości drogą mailową. W celu uzyskania szczegółów zapoznaj się z polityką prywatności. Otrzymasz maksymalnie 2 wiadomości w miesiącu, bez reklam i spamu. Możesz wypisać się w każdej chwili.