3 etapy prania pieniędzy – jak rozpoznać fazy prania pieniędzy?

Pranie pieniędzy to proceder polegający na przekształceniu nielegalnych środków finansowych, zazwyczaj pozyskanych z przestępczości, w legalnie pieniądze, które można swobodnie wykorzystywać w legalnych transakcjach. Opiera się on na trzech głównych etapach (etapy prania pieniędzy): lokowanie (placement), maskowanie (layering) oraz integracja (integration). W celu zwalczania tego zjawiska, instytucje finansowe, banki i organizacje są zobowiązane stosować się do ścisłych norm przeciwdziałających praniu pieniędzy.

Kluczowe informacje warte zapamiętania – etapy prania pieniędzy:

  • Pranie pieniędzy polega na przekształceniu nielegalnych środków finansowych w legalne, a opiera się na trzech etapach: lokowaniu, maskowaniu i integracji.
  • Instytucje finansowe i banki mają obowiązek przestrzegać ścisłych norm przeciwdziałających praniu pieniędzy.

Fazy procesu prania pieniędzy

Pranie pieniędzy to proces, który składa się z trzech głównych faz: lokowanie, maskowanie (layering) i integracja. Każda z tych faz ma na celu stworzenie pozornie legalnego pochodzenia nielegalnych zysków.

Reklama
  • Faza lokowania (placement) polega na wprowadzeniu nielegalnych środków do systemu finansowego. Przestępcy mają różne metody wprowadzania środków, takie jak gotówkowe wpłaty na rachunki bankowe, zakup przedmiotów wartościowych, czy rozproszenie pieniędzy pomiędzy różnymi instytucjami finansowymi. Celem tej fazy jest przygotowanie procesu oraz oddzielenie nielegalnych zysków od ich źródła.
  • Faza maskowania (layering) ma na celu zamaskowanie źródła nielegalnych środków poprzez szereg skomplikowanych transakcji, które mają utrudnić śledzenie tych środków przez organy ścigania. Grupy przestępcze mogą wykorzystywać metody takie jak przenoszenie środków między różnymi rachunkami, również w różnych krajach, zakup i sprzedaż przedmiotów wartościowych czy inwestycje w nieruchomości.
  • Faza integracji (integration) polega na wprowadzeniu już zamaskowanych środków z powrotem do legalnego obiegu gospodarczego, tak aby były trudne do zidentyfikowania jako pochodzące z nielegalnych źródeł. Metody stosowane w tej fazie obejmują między innymi inwestycje w legalne przedsiębiorstwa, zakup nieruchomości, czy też zaciąganie i spłacanie kredytów na podstawie nielegalnych zysków.

Znając te fazy prania pieniędzy można lepiej zrozumieć sposób działania przestępczych organizacji oraz w jaki sposób starają się utrudnić śledzenie i powiązanie ich działań z działalnością finansową. Plusem tej wiedzy jest możliwość podjęcia odpowiednich działań zmniejszających ryzyko prania środków przez organizacje kontrolujące system finansowy.

Lokowanie – placement

Lokowanie, znane również jako placement, to pierwszy etap prania pieniędzy. Polega on na fizycznym wprowadzeniu środków pieniężnych pochodzących z nielegalnej działalności do systemu finansowego, zwykle poprzez depozyty w bankach, inwestycje. Celem tej fazy jest zamiana gotówki na inne wartości materialne, co umożliwia dalsze działania w procesie prania pieniędzy.

Na czym polega faza lokowania w procesie prania pieniędzy?

W fazie lokowania przestępcy używają różnych technik, aby wprowadzić nielegalne środki do obrotu finansowego. Przykładowe metody prania pieniędzy w fazie lokowania to:

Reklama
  • rozdrabnianie wpłat (smurfing) – polega na wielokrotnym wpłacaniu małych kwot na różne konta, tak aby nie wzbudzić podejrzeń;
  • wymiana walut (refining) – przestępcy dokonują wymiany walut w celu utrudnienia śledzenia środków;
  • dzielenie wpłat (structuring) – polega na wpłacaniu środków na różne konta na ogół przez jedną osobę w taki sposób, aby uniknąć zgłoszeń o podejrzanych transakcjach.
  • mieszanie (blending) – technika prania pieniędzy, która polega na łączeniu legalnych i nielegalnych środków finansowych, tak aby stworzyć mieszankę trudną do wyodrębnienia.

Wymienione metody są przykładami działań, które mają na celu ukrycie źródła nielegalnych środków oraz zmniejszenie ryzyka ich wykrycia. W ten sposób sprawiają, że środki stają się trudniejsze do wykrycia przez organy ścigania i instytucje finansowe. W przypadku structuringu ma na celu również uniknięcie zwracania uwagi instytucji finansowych oraz obowiązku zgłaszania transakcji przekraczających określone limity.

Po wprowadzeniu nielegalnych pieniędzy do obrotu finansowego, przestępcy przeprowadzają szereg złożonych transakcji finansowych, takich jak przekazy pieniężne czy inwestowanie w różne przedsięwzięcia, w celu zakamuflowania pochodzenia środków. Ten etap nazywany jest „nakładanie warstw” i jest kolejnym krokiem w procesie prania pieniędzy.

Ważne jest, aby instytucje finansowe oraz osoby prywatne pozostawały czujne w kwestii podejrzanych transakcji, aby przeciwdziałać zarówno etapowi lokowania, jak i kolejnym fazom prania pieniędzy. W tym celu opracowywane są różne procedury i narzędzia służące do wykrywania i zapobiegania takim działaniom.

Reklama

Maskowanie – layering

Maskowanie (layering) to drugi z trzech etapów prania pieniędzy. Jego głównym celem jest ukrywanie pochodzenia nielegalnych środków (wprowadzanych w etapie lokowania) przez przeprowadzenie wielu skomplikowanych transakcji finansowych, które utrudnią ustalenie pochodzenia tych funduszy.

W jaki sposób można maskować pranie pieniędzy?

  1. Tworzenie struktur korporacyjnych: W celu maskowania prania pieniędzy, przestępcy często wykorzystują skomplikowane struktury korporacyjne, takie jak spółki offshore, które oferują anonimowość i ułatwiają utrzymanie poufności przeprowadzanych transakcji.
  2. Wykorzystanie nowoczesnych technologii: Pranie pieniędzy może obejmować wykorzystanie kryptowalut oraz systemów płatności elektronicznych, żeby utrudnić identyfikację źródła finansowania.
  3. Wykorzystanie pośredników: Przestępcy mogą również korzystać z usług pośredników finansowych, takich jak biura maklerskie, kantorów czy kasyn, które przeprowadzą transakcje w ich imieniu, zacierając ślad pochodzenia funduszy.
  4. Rozbicie transakcji: Rozbicie jednej dużej transakcji na mniejsze, rozproszone kwoty może również utrudnić śledzenie pochodzenia pieniędzy. W ten sposób, transakcje pozornie niezwiązane ze sobą, można rozłożyć na różne instytucje finansowe i konta.
  5. Mieszanie legalnych i nielegalnych dochodów: Poprzez łączenie legalnych i nielegalnych funduszy, można skomplikować proces ustalenia rzeczywistego źródła pieniędzy przechodzących przez system finansowy.

Warto zauważyć, że każda z tych metod ma swoje specyficzne cechy, ale w praktyce mogą być one łączone w celu wypracowania jeszcze bardziej wyrafinowanych schematów maskowania prania pieniędzy.

Integracja – integration

Proces zwany integracją, lub inaczej legitymizacją, ma na celu włączenie ponownie do obiegu gospodarczego środków finansowych, które zostały uprzednio wyprane. Działania te mają na celu stworzenie pozorów, że są to legalne środki finansowe. Zwykle jest to ostatnia faza prania pieniędzy, gdzie podejmowane są wysiłki w celu ukrycia nielegalnego źródła środków i stworzenie nowego legalnego pochodzenia pieniędzy. 

Reklama

W ramach tego etapu środki te są wprowadzane do legalnego obiegu, na przykład poprzez inwestowanie w nieruchomości, przedsiębiorstwa czy inne legalne aktywa. Często wykorzystuje się w tym celu instytucje finansowe, takie jak banki, instytucje pożyczkowe czy fundusze inwestycyjne.

Integracja może się odbywać na różnych płaszczyznach, w zależności od stosowanych metod i technik oraz rodzaju działalności, z której pochodzą nielegalne środki. Ważne jest, aby w trakcie tego procesu stworzyć pozory legalności, które umożliwią uniknięcie kontroli oraz wszelkich podejrzeń ze strony organów ścigania.

Wyprane fundusze mogą być wprowadzone do systemu finansowego na przykład poprzez:

Reklama
  • Zakup nieruchomości, które zostaną wynajęte lub sprzedane z zyskiem;
  • Inwestowanie w działalność gospodarczą, taką jak firmy, przedsiębiorstwa czy projekty inwestycyjne;
  • Transakcje związane z zakupem i sprzedażą złota, drogocennych kamieni, biżuterii i dzieł sztuki oraz innych dóbr luksusowych, czy kolekcjonerskich przedmiotów wartościowych, które następnie mogą być odsprzedane z zyskiem;
  • Przeniesienie środków do innych krajów, szczególnie tych o korzystnym klimacie podatkowym i prawnym (raje podatkowe).

Ważnym czynnikiem integracji jest zapewnienie dokumentacji, która będzie świadczyła o legalności pochodzenia środków. Przelanie pieniędzy przez różne konta bankowe oraz instytucje finansowe może być wykorzystane w celu utworzenia takiej dokumentacji.

Chociaż integracja może wydawać się skomplikowanym etapem prania pieniędzy, dobrze przygotowany i przemyślany proces może skutecznie uniknąć uwagi organów ścigania i pozwolić na dalsze funkcjonowanie nielegalnej działalności. Wykrycie i zwalczanie praktyk integracji stanowi więc istotny element działań skierowanych przeciwko praniu pieniędzy.

Rola instytucji finansowych

Instytucje finansowe mają kluczowe znaczenie dla przestępców w procesie prania pieniędzy, ponieważ uczestniczą w operacjach finansowych, w tym transakcjach gotówkowych i bezgotówkowych, czy też kredytach. Są zobowiązane do monitorowania tych operacji w celu wykrycia i przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Reklama

Transakcje finansowe, zwłaszcza te o dużych wartościach lub złożonych strukturach, mogą być wykorzystywane do prania pieniędzy. Wprowadzenie nielegalnych środków do obiegu finansowego może odbywać się poprzez kupno nieruchomości, papierów wartościowych czy innych aktywów materialnych z wykorzystaniem środków zgromadzonych lub pozyskanych kredytów w tych instytucjach. 

Kredyty bankowe są jednym z narzędzi, za pomocą którego może zostać przeprowadzone pranie pieniędzy. Przestępcy mogą korzystać z różnych form kredytowania, takich jak kredyty hipoteczne czy kredyty konsumpcyjne.

Instytucje finansowe zobowiązane są do przeprowadzenia kontroli weryfikacyjnych klienta (tzw. „Know Your Customer” – KYC) przed udzieleniem i w takcie spłaty kredytu. Powinny również monitorować spłatę kredytów, aby upewnić się, że źródła finansowania klienta są legalne. Weryfikacja oraz monitorowanie kredytów może obejmować m.in.:

Reklama
  • Analiza profilu klienta, w tym pochodzenia jego dochodów i majątku w celu oceny poziomu ryzyka prania pieniędzy;
  • Sprawdzanie historii finansowej oraz operacji bankowych;
  • Badanie ryzyka związanego z sektorem, w którym klient prowadzi działalność;
  • Monitorowanie i raportowanie podejrzanych transakcji.

Dążąc do skutecznego przeciwdziałania procederowi prania pieniędzy, instytucje finansowe muszą wdrażać, monitorować i systematycznie aktualizować polityki oraz procedury swojej działalności. Te działania mogą być wspierane dzięki nowoczesnym technologiom oraz systemom informatycznym, które wspierają proces analizy danych, wczesnego wykrywania sytuacji podejrzanych oraz współpracy z odpowiednimi organami ścigania lub kontrolnymi.

Najczęściej zadawane pytania – etapy prania pieniędzy:

Reklama
Podziel się swoją opinią:

Zapisz się na newslettera

Wprowadź swój adres e-mail poniżej, aby otrzymywać newslettera.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych (adres e-mail) w celu otrzymywania wiadomości w ramach newslettera Bankowe ABC.
Zapisując się wyrażasz zgodę na otrzymywanie wiadomości drogą mailową. W celu uzyskania szczegółów zapoznaj się z polityką prywatności. Otrzymasz maksymalnie 2 wiadomości w miesiącu, bez reklam i spamu. Możesz wypisać się w każdej chwili.