Wyrok TSUE w sprawie C-744/24: Czy bank może pobierać odsetki od kosztów kredytu i ubezpieczeń?

Czy wiesz, że płacąc ratę swojego kredytu konsumenckiego, najprawdopodobniej spłacasz odsetki od pieniędzy, których bank w rzeczywistości nigdy Ci nie wypłacił? Ten powszechny na polskim rynku mechanizm właśnie został stanowczo zakwestionowany w Europie.

Dnia 23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał przełomowy wyrok w sprawie C-744/24, orzekając, że banki nie mogą naliczać odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu, takich jak prowizje czy dobrowolne ubezpieczenia. 

Przeczytaj mój kompletny przewodnik, aby dowiedzieć się, co to orzeczenie oznacza dla Twojego portfela i jak możesz z niego skorzystać.

Czego dokładnie dotyczy wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-744/24?

Zgodnie z wyrokiem TSUE C-744/24, bank nie ma prawa naliczać odsetek od kwot, które nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi. Oprocentowanie może dotyczyć wyłącznie wypłaconego kapitału, a nie ukrytych kosztów ubezpieczenia czy prowizji.

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozpatrywał pytania prejudycjalne zadane przez Sąd Rejonowy we Włodawie. Problem dotyczył popularnego zabiegu instytucji finansowych: bank udzielał kredytu na określoną kwotę, ale część z niej automatycznie pobierał na poczet opłat (np. ubezpieczeń lub prowizji). Następnie naliczał odsetki od całej kwoty na umowie, włączając w to pobrane koszty.

Trybunał, opierając się na unijnej dyrektywie 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki, przypomniał, że pojęcia „całkowita kwota kredytu” oraz „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta” to dwie zupełnie odrębne kategorie prawne, które całkowicie się wykluczają. Zgodnie z art. 3 lit. g i lit. l tej dyrektywy, kwota kapitału udostępnionego klientowi nie może obejmować żadnych sum przeznaczonych na pokrycie zobowiązań związanych z samym udzieleniem kredytu. 

TSUE doprecyzował również definicję „stopy oprocentowania kredytu” zawartą w art. 3 lit. j dyrektywy. Sędziowie jednoznacznie orzekli, że stopa ta może być aplikowana wyłącznie do kwoty realnie wypłaconej klientowi. Wszelkie opłaty pobierane przez bank „z góry” – takie jak prowizja przygotowawcza czy tak zwane ubezpieczenie dobrowolne – wchodzą w skład kosztów kredytu, a pobieranie od nich dodatkowych odsetek jest nielegalne.

Jakie są skutki wyroku TSUE dla kredytobiorców i SKD?

Orzeczenie to znacząco ułatwia konsumentom dochodzenie sankcji kredytu darmowego (SKD). Udowodnienie, że bank niesłusznie pobierał odsetki od kosztów ubezpieczeń czy prowizji, może prowadzić do zwrotu zapłaconych odsetek i darmowej spłaty reszty kapitału.

Skutki wyroku Trybunału są dalekosiężne. Potwierdzenie przez TSUE, że pobieranie odsetek od skredytowanych kosztów jest niezgodne z prawem unijnym, dostarcza konsumentom potężnego argumentu w sądach. Zgodnie z polską ustawą o kredycie konsumenckim, błędy w umowie polegające na nieprawidłowym wyliczeniu stopy oprocentowania i całkowitej kwoty kredytu są podstawą do zastosowania tzw. sankcji kredytu darmowego.

Sankcja kredytu darmowego (SKD) to mechanizm wynikający z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Pozwala on konsumentowi na zwrot kredytu bez odsetek i innych kosztów, o ile bank naruszył określone obowiązki informacyjne – w tym prawidłowe wyliczenie stopy oprocentowania i całkowitej kwoty kredytu. Skoro TSUE stwierdził, że banki bezprawnie powiększały kwotę, od której liczono oprocentowanie, wiele umów z automatu zawiera błędy w wyliczeniach kosztów. To może powodować ich abuzywność (nieuczciwość).

W praktyce oznacza to, że jeśli Twój bank naliczał odsetki od zawyżonej bazy (kapitał + prowizja/ubezpieczenie), naruszył swoje obowiązki informacyjne. Konsument, który złoży odpowiednie oświadczenie, nabywa prawo do spłaty wyłącznie „czystego” kapitału, który faktycznie otrzymał. Wszystkie dotychczas wpłacone odsetki i koszty manipulacyjne podlegają zwrotowi, a przyszłe raty ulegają drastycznemu obniżeniu. Rzecznik Finansowy, dr Michał Ziemiak, wprost podkreśla, że wyrok ten wymusi na bankach konstruowanie prostszych, bardziej zrozumiałych umów i obniży ogólny koszt kredytów na rynku. 

Implikacje wyroku TSUE C-744/24 dla banków i firm pożyczkowych

Wyrok C-744/24 zmusza banki oraz firmy pożyczkowe do rewizji dotychczasowych modeli biznesowych. Zakaz oprocentowywania pozaodsetkowych kosztów kredytu wymaga zmiany konstrukcji umów, choć instytucje zachowują prawo do legalnej rekompensaty kosztów operacyjnych wyższą marżą na udostępnionym kapitale.

Orzeczenie to nie ogranicza się wyłącznie do sektora bankowego – Rzecznik Finansowy dr Michał Ziemiak dobitnie podkreślił, że pobieranie odsetek od kosztów było nagminną praktyką także wśród firm pożyczkowych. Dla całego sektora finansowego wyrok C-744/24 oznacza absolutną konieczność uaktualnienia wzorców informacyjnych i zaprzestania dopisywania prowizji i ubezpieczeń do puli głównej, od której naliczane są odsetki z tytułu oprocentowania.

Jak wyrok TSUE interpretuje Rzecznik Finansowy, a jak ZBP?

Podczas gdy Rzecznik Finansowy uważa wyrok za ostateczny dowód na nieuczciwość banków i furtkę dla SKD, Związek Banków Polskich (ZBP) tonuje nastroje, wskazując, że orzeczenie nie oznacza automatycznego unieważniania odsetek.

Wokół wyroku wywiązała się ogromna debata, co doskonale widać na przykładzie oficjalnych stanowisk dwóch stron rynku:

Perspektywa Rzecznika Finansowego (RF):

Dr Michał Ziemiak z Biura Rzecznika Finansowego uznaje wyrok za punkt zwrotny i pełne potwierdzenie opinii wydawanych wcześniej przez swój urząd. Rzecznik nazywa pobieranie odsetek od prowizji „nieprawidłową praktyką, która ma na celu zawyżanie zysku kredytodawcy”. Zaznacza, że to naruszanie dobrych obyczajów, bo bank pobiera wynagrodzenie bez świadczenia jakiejkolwiek realnej usługi w zamian. Skala problemu jest potężna – tylko w 2025 r. do RF trafiło ponad 9300 wniosków o interwencję w sprawach SKD, a w ponad 1600 sprawach sądowych konsumenci prosili o tzw. istotny pogląd Rzecznika.

Perspektywa Związku Banków Polskich (ZBP):

Sektor bankowy próbuje złagodzić wydźwięk orzeczenia. Prezes ZBP, Tadeusz Białek, kategorycznie zaprzecza, jakoby wyrok stanowił podstawę do „masowego, automatycznego stosowania SKD i podważania umów z bankami”. ZBP argumentuje, że choć bankom nie wolno naliczać odsetek od kosztów wprost, to wyrok wcale nie stwierdza automatycznego naruszenia obowiązków informacyjnych. Sektor powołuje się na kluczowy ustęp orzeczenia (tzw. Motyw 60).

Trybunał dopuścił tam sytuację, w której kredytodawca może rekompensować brak odsetek od prowizji czy ubezpieczeń, stosując po prostu proporcjonalnie wyższe oprocentowanie samej wypłaconej kwoty kapitału. Ponadto ZBP stoi na stanowisku, że kwestia ta nie wiąże się bezpośrednio z błędami informacyjnymi w umowie, wymaganymi do uruchomienia SKD.

Tabela: Zestawienie perspektyw po wyroku TSUE

Analiza przypadku: Jak banki zawyżały koszty kredytów?

Aby zrozumieć ten mechanizm, najlepiej przyjrzeć się szczegółowym liczbom z akt sprawy C-744/24 przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A.

W maju 2022 roku pan P.W. zawarł umowę kredytową na kwotę całkowitą 150 000 PLN. Jednakże, bank od razu zatrzymał u siebie kwotę 16 785,08 PLN jako składkę na tzw. dobrowolne ubezpieczenie. Klient otrzymał fizycznie przelew na kwotę tylko 133 214,92 PLN. Na czym polegał rynkowy „przekręt”? Zamiast naliczać rynkowe odsetki (8,49% w stosunku rocznym) od 133 tysięcy złotych, z których klient faktycznie korzystał, bank liczył oprocentowanie od pełnych 150 tysięcy złotych.

Dzięki temu zabiegowi, całkowity koszt pożyczki wyniósł w tym przypadku gigantyczne 73 858,61 PLN (w tym ponad 57 tysięcy to same odsetki). Kiedy kredytobiorca zorientował się w sytuacji, złożył oświadczenie o skorzystaniu z SKD. Zażądał oddania błędnie pobranych opłat rzędu blisko 14,5 tys. zł oraz zasądzenia ponad 30 tys. zł już wpłaconych odsetek umownych.

Trybunał przyznał mu rację – koszt ubezpieczenia był kosztem kredytu, a nie udostępnionym kapitałem, w związku z czym absolutnie nie można było go objąć odsetkami.

TSUE orzekł, że to ubezpieczenie zalicza się do „całkowitego kosztu kredytu”, a bank bezwzględnie nie mógł zaliczyć go do „wypłaconej kwoty”, co uniemożliwia legalne pobieranie od niego odsetek w ten sposób. Ten jeden zapis w umowie naraził klienta na dodatkowe tysiące złotych niesprawiedliwych kosztów odsetkowych.

Jak sprawdzić wadliwość umowy kredytowej po wyroku TSUE C-744/24

Aby samodzielnie sprawdzić potencjalną wadliwość swojej umowy, zweryfikuj harmonogram i formularz informacyjny. Wadliwość istnieje, jeśli bank doliczył pozaodsetkowe koszty (prowizję, ubezpieczenie) do całkowitej kwoty kredytu, a następnie obciążył tę połączoną sumę stopą procentową.

Zacznij od analizy formularza informacyjnego oraz zapisów umowy. Szukaj rubryk: „Całkowita kwota kredytu” oraz „Wypłacona kwota kredytu”. Zgodnie z dyrektywą unijną pojęcia te są odrębne. Jeśli po zsumowaniu wypłaconej kwoty z pobranymi od razu prowizjami uzyskujesz kwotę bazową, od której bank w harmonogramie spłat wyliczał odsetki kapitałowe, oznacza to powielenie schematu uznanego za niezgodny z dyrektywą przez Trybunał.

Jakie roszczenia mogą przysługiwać kredytobiorcom po wyroku TSUE C-744/24 i jak je dochodzić?

Podstawowym roszczeniem kredytobiorcy jest żądanie zastosowania sankcji kredytu darmowego (SKD), obejmującej zwrot wszelkich zapłaconych dotychczas odsetek, prowizji i innych kosztów finansowania. Osiąga się to poprzez pisemne oświadczenie woli dostarczone kredytodawcy.

Ścieżka dochodzenia roszczeń składa się z kilku etapów:

1. Złożenie oświadczenia o skorzystaniu z SKD: Zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim konsument ma prawo, po wykryciu nieprawidłowości polegających m.in. na niewłaściwym liczeniu stopy oprocentowania, skierować do banku formalne pismo, w którym zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów.
2. Oczekiwanie na odpowiedź banku: W przypadku braku uznania roszczenia (co wedle statystyk i oświadczeń ZBP jest wciąż prawdopodobne), konieczne będzie podjęcie kolejnych kroków.
3. Wsparcie urzędowe i sądowe: Konsument może złożyć wniosek o postępowanie polubowne lub interwencję bezpośrednio do Rzecznika Finansowego. Gdy mediacje zawiodą, ostatecznym etapem jest wniesienie sprawy przed sąd powszechny z powództwem o ustalenie wady umowy i wezwaniem do zwrotu nienależnych świadczeń.

Czy wyrok TSUE C-744/24 dotyczy tylko kredytów gotówkowych, czy również innych rodzajów umów?

Orzeczenie TSUE C-744/24 wykracza poza standardowe kredyty gotówkowe i ma zastosowanie do wszystkich rodzajów umów o kredyt konsumencki, które reguluje dyrektywa 2008/48/WE. Obejmuje to m.in. kredyty samochodowe, pożyczki ratalne, kredyty konsolidacyjne i pożyczki pozabankowe.

Kluczem nie jest nazwa produktu, z którego skorzystał konsument, lecz mechanizm wyliczania odsetek, w którym kwota faktycznie nienależąca do klienta (np. koszt ubezpieczenia pojazdu włączony w poczet kredytu) była brana pod uwagę jako baza do kapitalizacji oprocentowania.

Wyrok ma chronić każdego konsumenta przed sytuacją opisaną w dyrektywie, w której niejasny lub mylący jest prawdziwy obraz kosztu pozyskanego kapitału.

Podsumowanie i co zrobić dalej?

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE (C-744/24) z dnia 23 kwietnia 2026 r. to wielkie zwycięstwo konsumentów i potwierdzenie jasnych unijnych zasad rynkowych. Trybunał ukrócił bardzo kontrowersyjną metodę zawyżania kosztów przez sektor bankowy. Mimo obronnej postawy środowiska bankowego, sądy polskie dostają do ręki potężne oręże przy rozpatrywaniu spraw o nieuczciwe warunki umów i zastosowanie SKD.

Praktyka dopisywania prowizji i ubezpieczeń do salda kredytu to standard stosowany od lat przez większość instytucji w Polsce. Z dużym prawdopodobieństwem Twoja umowa również zawiera ten zabieg.

Treści przedstawione w niniejszym artykule mają charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Mimo dołożenia wszelkich starań, by zachować pełną rzetelność, artykuł nie stanowi wiążącej porady prawnej, finansowej ani podatkowej. Każda sprawa z instytucją finansową wymaga indywidualnej analizy prawnej. Zawsze konsultuj swoje kroki z wyspecjalizowaną kancelarią prawną lub radcą prawnym.

Słownik kluczowych pojęć

• Sankcja Kredytu Darmowego (SKD): Uprawnienie konsumenta wynikające z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, pozwalające na spłatę kapitału bez odsetek i kosztów w przypadku naruszenia przez bank obowiązków ustawowych.
• Całkowita kwota kredytu: Maksymalna suma wszystkich środków pieniężnych, które zostają faktycznie udostępnione konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.
• Całkowity koszt kredytu: Wszystkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową, w tym odsetki, prowizje, podatki oraz opłaty za usługi dodatkowe (np. ubezpieczenia).
• Pozaodsetkowe koszty kredytu: Wydatki inne niż odsetki kapitałowe, które kredytobiorca musi zapłacić (np. prowizja za udzielenie kredytu, opłata przygotowawcza, marża).
• Stopa oprocentowania kredytu: Stopa procentowa wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane w skali rocznej do kwoty faktycznie wypłaconego kapitału.
• Motyw 60: Część uzasadnienia wyroku TSUE dopuszczająca możliwość rekompensaty strat banku (wynikających z zakazu oprocentowania kosztów) poprzez podniesienie stopy procentowej samego kapitału.
• Dyrektywa 2008/48/WE: Unijny akt prawny harmonizujący przepisy dotyczące kredytów konsumenckich, stanowiący fundament dla wyroku w sprawie C-744/24.
• Rzecznik Finansowy: Organ państwowy wspierający klientów w sporach z podmiotami rynku finansowego, opowiadający się za szerokim stosowaniem SKD.
• Związek Banków Polskich (ZBP): Samorządowa organizacja banków, która stoi na stanowisku, że wyrok TSUE wymaga indywidualnej interpretacji sądowej i nie wywołuje skutków automatycznych.
• Prowizja przygotowawcza: Jednorazowa opłata pobierana przez bank za rozpatrzenie wniosku i przygotowanie umowy, zaliczana do kosztów kredytu, od której nie wolno naliczać odsetek.

Źródła i Bibliografia:

• [Wyrok Trybunału (siódma izba) z dnia 23 kwietnia 2026 r., P.W. przeciwko Bank Polska Kasa Opieki S.A., sprawa C‑744/24]
• [Komunikat Prasowy TSUE nr 63/26, Luksemburg, 23 kwietnia 2026 r.]
• [Komunikat Związku Banków Polskich (ZBP): „TSUE nie otwiera drogi do zastosowania sankcji kredytu darmowego”]
• [Oświadczenie Rzecznika Finansowego: „Wyrok TSUE zgodny z opinią Rzecznika Finansowego”]
• [Dyrektywa 2008/48/WE w sprawie umów o kredyt konsumencki]
• [Polska Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim]