Czym zajmuje się CSIRT KNF? Sektorowy Zespół Cyberbezpieczeństwa Komisji Nadzoru Finansowego

Czym zajmuje się CSIRT KNF? Sektorowy Zespół Cyberbezpieczeństwa Komisji Nadzoru Finansowego

CSIRT KNF to kluczowy zespół ds. cyberbezpieczeństwa w polskim sektorze finansowym, działający w ramach Komisji Nadzoru Finansowego. Jego głównym zadaniem jest ochrona integralności i stabilności rynku finansowego poprzez koordynację reakcji na poważne incydenty cybernetyczne oraz edukację w zakresie cyberzagrożeń. Zespół ten aktywnie monitoruje i analizuje potencjalne zagrożenia, w tym oszustwa phishingowe i złośliwe oprogramowanie, a także wspiera Operatorów Usług Kluczowych w sektorze. CSIRT KNF również promuje świadomość cyfrową poprzez Centrum Edukacji dla Bezpieczeństwa Rynku Finansowego (CEBRF), publikując rekomendacje i materiały edukacyjne w celu zwiększenia ogólnego poziomu bezpieczeństwa w obliczu dynamicznie zmieniającego się krajobrazu cyberzagrożeń, zgodnie z polskim prawem i regulacjami UE, takimi jak DORA i NIS2.

CSIRT KNF (Computer Security Incident Response Team Komisji Nadzoru Finansowego) stanowi kluczowy element infrastruktury cyberbezpieczeństwa polskiego rynku finansowego. Zespół ten został powołany i działa w strukturach Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF). Jego utworzenie miało miejsce 1 lipca 2020 r. w ramach wyodrębnionego Departamentu Cyberbezpieczeństwa, który funkcjonuje od 1 kwietnia 2019 r..

Główna misja CSIRT KNF obejmuje edukację i ostrzeganie w obszarze zagrożeń cybernetycznych, a także koordynację obsługi incydentów poważnych w sektorze finansowym. Działania zespołu mają na celu zapewnienie wysokiego poziomu cyberbezpieczeństwa, niezbędnego do stabilnego funkcjonowania polskiego rynku kapitałowego, bankowego, ubezpieczeniowego, emerytalnego, usług płatniczych oraz Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych (SKOK).

CSIRT KNF w Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa

Działalność CSIRT KNF opiera się na Ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (UoKSC). Ustawa ta stanowi implementację europejskiej dyrektywy NIS z dnia 6 lipca 2016 r.. Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) została wyznaczona jako organ właściwy ds. cyberbezpieczeństwa dla sektora bankowego i infrastruktury rynków finansowych.

Reklama

CSIRT KNF jest pierwszym tego typu sektorowym zespołem cyberbezpieczeństwa w Polsce, dedykowanym specyfice sektora bankowego i infrastruktury rynków finansowych. Zaletą takiego rozwiązania jest dogłębna znajomość specyfiki danego sektora, co umożliwia skuteczniejsze działania. Zespół ten aktywnie współpracuje z podmiotami krajowego systemu cyberbezpieczeństwa, w szczególności z zespołami CSIRT poziomu krajowego: CSIRT MON, CSIRT NASK i CSIRT GOV, w zakresie koordynowania obsługi incydentów poważnych oraz wymiany informacji o zagrożeniach.

Główne zadania i obowiązki CSIRT KNF

Sektorowy Zespół Cyberbezpieczeństwa CSIRT KNF realizuje zadania określone w art. 44 Ustawy o KSC. Do jego kluczowych obowiązków należą:

  • Obsługa incydentów poważnych:
    • Przyjmowanie zgłoszeń o incydentach poważnych występujących u Operatorów Usług Kluczowych (OUK).
    • Wsparcie Operatorów Usług Kluczowych w obsłudze incydentów oraz w wykonywaniu obowiązków określonych w Ustawie.
    • Analizowanie incydentów poważnych, wyszukiwanie powiązań pomiędzy nimi oraz opracowywanie wniosków z ich obsługi.
  • Działania operacyjne i prewencyjne:
    • Monitorowanie i wykrywanie stron o charakterze oszukańczym (phishing) oraz prowadzenie działań mających na celu ich zablokowanie lub ograniczenie dostępu. Współpraca z CSIRT NASK w prowadzeniu listy blokowanych stron phishingowych jest istotnym elementem tych działań.
    • Analiza złośliwego oprogramowania atakującego aplikacje bankowe oraz współpraca w ramach grup badawczych zajmujących się analizą tego typu oprogramowania.
    • Śledzenie i monitorowanie działań cyberprzestępców w celu wcześniejszego rozpoznania technik oraz celów potencjalnych ataków.
    • Wspieranie OUK w monitorowaniu i wykrywaniu podatności w ich infrastrukturze.
    • Przygotowywanie i dystrybucja rekomendacji technicznych dotyczących działań mających na celu poprawę jakości bezpieczeństwa organizacji lub mitygację zidentyfikowanych ryzyk.
    • Bieżąca komunikacja i wymiana informacji odnośnie zidentyfikowanych zagrożeń w sektorze z zespołami CSIRT poziomu krajowego (CSIRT GOV, CSIRT MON, CSIRT NASK).
Główne zadania i obowiązki CSIRT KNF

Rola edukacyjna i podnoszenie świadomości: Centrum Edukacji dla Bezpieczeństwa Rynku Finansowego (CEBRF)

W ramach działalności UKNF i CSIRT KNF powołano Centrum Edukacji dla Bezpieczeństwa Rynku Finansowego (CEBRF). Jego misją jest edukowanie i ostrzeganie, a poprawa poziomu świadomości użytkowników odnośnie do zagrożeń w cyberprzestrzeni jest istotnym elementem działalności CSIRT KNF.

CEBRF prowadzi szeroko zakrojone działania edukacyjne, które obejmują:

  • Webinary i ostrzeżenia.
  • Szkolenia w szkołach.
  • Dzielenie się wiedzą na konferencjach i kongresach, a także organizacja wydarzeń.
  • Publikację ostrzeżeń w mediach społecznościowych, opisujących najpopularniejsze metody działania cyberprzestępców.
  • Dostępne materiały edukacyjne na stronie CEBRF, w tym artykuły, rekomendacje oraz Encyklopedia Cyberbezpieczeństwa, zawierająca definicje pojęć przygotowane we współpracy z ekspertami z branży cyber z całej Polski.

Kluczowe pojęcia cyberbezpieczeństwa z perspektywy CSIRT KNF

Zrozumienie podstawowych pojęć jest kluczowe dla efektywnego zarządzania ryzykiem cyfrowym. Z perspektywy CSIRT KNF, istotne są następujące definicje:

  • Cyberbezpieczeństwo: Jest to odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług oferowanych przez te systemy.
    • Poufność danych: Właściwość polegająca na tym, że informacja nie jest udostępniana ani ujawniana nieautoryzowanym osobom, podmiotom lub procesom.
    • Integralność danych: Właściwość polegająca na zapewnieniu dokładności i kompletności danych.
    • Dostępność danych: Właściwość bycia dostępnym i użytecznym na żądanie autoryzowanego podmiotu.
    • Autentyczność: Właściwość polegającą na tym, że pochodzenie lub zawartość danych opisujących obiekt są takie, jak deklarowane.
  • Cyberryzyko: W odniesieniu do aktywności organizacji w cyberprzestrzeni, cyberryzyko to ryzyko strat materialnych i reputacyjnych oraz odpowiedzialności prawnej wynikających z zakłócenia realizacji procesów biznesowych, które oddziałuje na dostępność, poufność i integralność danych oraz systemów i usług je wykorzystujących. Przykłady cyberryzyk obejmują kradzież danych, kradzież finansową, zawieszenie działania infrastruktury oraz odmowę dostępu do serwisu.
Kluczowe pojęcia cyberbezpieczeństwa z perspektywy CSIRT KNF

Perspektywa nadzorcza i przyszłość w świetle regulacji (DORA, NIS 2)

Departament Cyberbezpieczeństwa UKNF sprawuje nadzór nad podmiotami rynku finansowego w obszarze cyberbezpieczeństwa. Działania te są zgodne z obowiązującymi aktami prawnymi, takimi jak Ustawa Prawo bankowe czy Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, a także z wytycznymi europejskimi (np. EBA/GL/2019/04 EUNB, EIOPA-BoS-20/600 EIOPA) oraz krajowymi rekomendacjami KNF. Celem tych regulacji jest wskazanie podmiotom nadzorowanym oczekiwań w zakresie ostrożnego i stabilnego zarządzania obszarami technologii informacyjnej i bezpieczeństwa środowiska teleinformatycznego, w szczególności ryzykiem związanym z tymi obszarami.

Regulacje unijne, takie jak dyrektywa NIS2 oraz Rozporządzenie DORA (Digital Operational Resilience Act), mają znaczący wpływ na krajobraz cyberbezpieczeństwa.

  • Dyrektywa NIS 2, która weszła w życie w 2023 r., rozszerza zakres podmiotów objętych obowiązkami cyberbezpieczeństwa. Polska ustawa o KSC zostanie znowelizowana w celu dostosowania do NIS 2, co m.in. wprowadzi nowy podział na podmioty kluczowe i ważne. Podmioty te będą zobowiązane wdrożyć System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji (SZBI) nie tylko w systemach informacyjnych wykorzystywanych do świadczenia usług, ale także w procesach organizacji wpływających na świadczenie usług przez ten podmiot.
  • Rozporządzenie DORA, opublikowane przez Komisję Europejską 24 września 2020 r., ma na celu wzmocnienie operacyjnej odporności cyfrowej firm. „Operacyjna odporność cyfrowa” oznacza zdolność firm do budowania, zabezpieczania i weryfikowania ich integralności operacyjnej z technologicznego punktu widzenia, aby były odporne na wszelkie zagrożenia i zakłócenia w odniesieniu do technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Jak skontaktować się z CSIRT KNF?

W przypadku zgłaszania incydentów poważnych, operatorzy usług kluczowych mogą kontaktować się z CSIRT KNF poprzez adres e-mail: csirt@knf.gov.pl. W celu zachowania poufności przesyłanych danych, zaleca się używanie szyfrowania przesyłek, np. z wykorzystaniem klucza publicznego PGP zespołu CSIRT KNF, dostępnego na stronie KNF.

Podsumowanie: Niezbędna rola CSIRT KNF

CSIRT KNF, działając jako sektorowy zespół cyberbezpieczeństwa dla rynku finansowego i jednocześnie jako centrum edukacji, odgrywa niezastąpioną rolę w ochronie polskiego rynku finansowego. Poprzez kompleksowe podejście, obejmujące zarówno reagowanie na incydenty i koordynację działań operacyjnych, jak i ciągłe podnoszenie świadomości w zakresie zagrożeń cyfrowych, CSIRT KNF aktywnie przyczynia się do wzmacniania bezpieczeństwa cyfrowego w kluczowym sektorze polskiej gospodarki.

Słownik kluczowych terminów

  • Autentyczność (danych): Właściwość polegająca na tym, że pochodzenie lub zawartość danych opisujących obiekt są takie, jak deklarowane.
  • CEBRF KNF (Centrum Edukacji dla Bezpieczeństwa Rynku Finansowego): Instytucja powołana przez UKNF i CSIRT KNF, której misją jest edukowanie i ostrzeganie w zakresie cyberbezpieczeństwa na polskim rynku finansowym.
  • CSIRT KNF (Computer Security Incident Response Team KNF): Sektorowy zespół cyberbezpieczeństwa dla rynku finansowego, działający w strukturach Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, odpowiedzialny za koordynację obsługi incydentów, analizę zagrożeń i działania edukacyjne.
  • CSIRT GOV: Zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego na poziomie krajowym, podlegający Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, odpowiedzialny za administrację rządową i operatorów infrastruktury krytycznej.
  • CSIRT MON: Zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego na poziomie krajowym, podlegający Dowództwu Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni, odpowiedzialny za podmioty wojskowe.
  • CSIRT NASK: Zespół reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego na poziomie krajowym, podlegający Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej – Państwowemu Instytutowi Badawczemu, odpowiedzialny za OUK, dostawców usług cyfrowych i ogół obywateli/instytucji.
  • Cyberbezpieczeństwo: Odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub związanych z nimi usług.
  • Cyberryzyko: Ryzyko strat materialnych i reputacyjnych oraz odpowiedzialności prawnej wynikających z zakłócenia realizacji procesów biznesowych, które oddziałuje na dostępność, poufność i integralność danych oraz systemów i usług je wykorzystujących.
  • Dostępność (danych): Właściwość bycia dostępnym i użytecznym na żądanie autoryzowanego podmiotu.
  • DORA (Digital Operational Resilience Act): Rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie operacyjnej odporności na zagrożenia cyfrowe, mające na celu zwiększenie zdolności firm do zabezpieczania i weryfikacji ich integralności operacyjnej z technologicznego punktu widzenia.
  • Dostawcy Usług Cyfrowych: Przedsiębiorstwa świadczące usługi internetowej platformy handlowej, wyszukiwarki internetowej lub usługi przetwarzania w chmurze, mające obowiązek zgłaszania incydentów istotnych do właściwego CSIRT.
  • Integralność (danych): Właściwość polegająca na zapewnieniu dokładności i kompletności danych.
  • Krajowy System Cyberbezpieczeństwa (KSC): System mający na celu zapewnienie cyberbezpieczeństwa usług kluczowych dla działania państwa polskiego, świadczonych przez podmioty publiczne i wybrane przedsiębiorstwa.
  • Kolegium ds. cyberbezpieczeństwa: Organ opiniodawczo-doradczy przy Radzie Ministrów w sprawach cyberbezpieczeństwa.
  • NIS (Network and Information Security) Directive: Europejska dyrektywa z dnia 6 lipca 2016 r., której celem jest nałożenie wspólnych, minimalnych wymagań na rzecz zapewnienia cyberbezpieczeństwa w każdym kraju członkowskim UE.
  • NIS 2 Directive: Nowelizacja dyrektywy NIS z 2023 r., rozszerzająca zakres podmiotów objętych obowiązkami cyberbezpieczeństwa i redefiniująca zadania organów UE.
  • Operatorzy Usług Kluczowych (OUK): Wyznaczone przedsiębiorstwa i instytucje, które świadczą usługi o istotnym znaczeniu dla działania państwa, a ich funkcjonowanie zależy od systemów informatycznych.
  • Pełnomocnik rządu ds. cyberbezpieczeństwa: Osoba koordynująca działania i politykę rządu w zakresie cyberbezpieczeństwa.
  • Podmioty Publiczne: Podmioty realizujące zadania publiczne zależne od systemu informacyjnego, mające obowiązek wyznaczenia osoby kontaktowej i zgłaszania incydentów.
  • Poufność (danych): Właściwość polegająca na tym, że informacja nie jest udostępniana ani ujawniana nieautoryzowanym osobom, podmiotom lub procesom.
  • Sektorowe Zespoły Cyberbezpieczeństwa: Zespoły powoływane przez organy właściwe w ramach ich właściwości, wspierające Operatorów Usług Kluczowych w wykonywaniu obowiązków dotyczących cyberbezpieczeństwa (np. CSIRT KNF, CSIRT CeZ).
  • UKNF (Urząd Komisji Nadzoru Finansowego): Organ sprawujący nadzór nad polskim rynkiem finansowym, w tym w obszarze cyberbezpieczeństwa.
  • Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (Ustawa k.s.c.): Polska ustawa z dnia 5 lipca 2018 r., wdrażająca dyrektywę NIS i określająca zasady organizacji KSC.
  • Wytyczne IT / Rekomendacja D: Dokumenty KNF wskazujące podmiotom nadzorowanym oczekiwania dotyczące zarządzania technologią informacyjną i bezpieczeństwem środowiska teleinformatycznego w bankach i zakładach ubezpieczeń/reasekuracji.

Często zadawane pytania – CSIRT KNF

Krajowy System Cyberbezpieczeństwa (KSC) to system stworzony w Polsce w celu zapewnienia cyberbezpieczeństwa usług o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania państwa. Obejmuje on zarówno podmioty publiczne, jak i wybrane przedsiębiorstwa, w tym operatorów usług kluczowych i dostawców usług cyfrowych. Jego główna podstawa prawna to ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, która jest implementacją europejskiej dyrektywy NIS.

Reklama

Krajowy System Cyberbezpieczeństwa składa się z kilku kluczowych podmiotów:

  • Operatorzy usług kluczowych (OUK): Przedsiębiorstwa i instytucje świadczące usługi o istotnym znaczeniu dla państwa, których ciągłość działania zależy od systemów informatycznych. Są wyznaczani przez właściwe organy sektorowe.
  • Dostawcy usług cyfrowych: Przedsiębiorstwa oferujące usługi takie jak internetowe platformy handlowe, wyszukiwarki internetowe czy usługi przetwarzania w chmurze, które samodzielnie identyfikują swój status.
  • Podmioty publiczne: Jednostki realizujące zadania publiczne zależne od systemów informatycznych.
  • Organy właściwe: Instytucje sprawujące nadzór nad cyberbezpieczeństwem w poszczególnych sektorach (np. Komisja Nadzoru Finansowego dla sektora bankowego).
  • Zespoły CSIRT: Zespoły reagowania na incydenty bezpieczeństwa komputerowego, działające na poziomie krajowym (CSIRT GOV, CSIRT MON, CSIRT NASK) oraz sektorowe (np. CSIRT KNF, CSIRT CeZ).
  • Pełnomocnik Rządu ds. Cyberbezpieczeństwa i Kolegium ds. Cyberbezpieczeństwa: Organy odpowiedzialne za koordynację i strategiczne zarządzanie cyberbezpieczeństwem na poziomie rządowym.

Głównym celem Sektorowego Zespołu Cyberbezpieczeństwa, w tym CSIRT KNF, jest realizacja zadań określonych w Art. 44 Ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Obejmują one między innymi:

  • Przyjmowanie zgłoszeń o poważnych incydentach bezpieczeństwa i wspieranie w ich obsłudze.
  • Wspieranie Operatorów Usług Kluczowych w wypełnianiu ich obowiązków.
  • Analizowanie incydentów poważnych, identyfikowanie powiązań między nimi i wypracowywanie wniosków z ich obsługi.
  • Współpracę z właściwymi CSIRT na poziomie krajowym (CSIRT MON, CSIRT NASK i CSIRT GOV) w celu koordynacji obsługi poważnych incydentów.

Cyberbezpieczeństwo w kontekście systemów finansowych, zgodnie z perspektywą nadzorczą KNF, oznacza odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub usług oferowanych przez te systemy.

  • Poufność danych: Informacje nie są udostępniane ani ujawniane nieautoryzowanym osobom.
  • Integralność danych: Zapewnienie dokładności i kompletności danych.
  • Dostępność danych: Dane są dostępne i użyteczne na żądanie autoryzowanego podmiotu.
  • Autentyczność: Pochodzenie lub zawartość danych są takie, jak deklarowane. Cyberryzyko natomiast odnosi się do ryzyka strat materialnych i reputacyjnych oraz odpowiedzialności prawnej wynikających z zakłócenia procesów biznesowych, które wpływa na te cztery właściwości.
Reklama
Michał Koński
Michał Koński

Jestem autorem bloga Bankowe ABC i specjalistą z dwudziestoletnim doświadczeniem w zakresie analizy ryzyka kredytowego, zdobytym w Ford Credit Europe, będącym częścią Ford Motor Company. Moja wiedza obejmuje szeroki wachlarz produktów finansowych sektora motoryzacyjnego, w tym Trade Cycle Management, wymogi prawne, operacyjne, ocenę ryzyka, raportowanie oraz marketing.

Posiadam wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu prac analitycznych IT, zwłaszcza w analizie biznesowej i systemowej dotyczącej systemów do obsługi wniosków i przygotowywania dokumentacji kredytowej. Moje umiejętności obejmują tworzenie i dostosowywanie procedur bankowych oraz wewnętrznych instrukcji, a także narzędzi wspomagających proces oceny ryzyka kredytowego. Wdrażałem kluczowe regulacje prawne takie jak Rekomendacja T, Ustawa o Kredycie Konsumenckim, RODO oraz Ustawa o Przeciwdziałaniu Praniu Pieniędzy.

Artykuły: 660

Zapisz się na newslettera

Wprowadź swój adres e-mail poniżej, aby otrzymywać newslettera.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych (adres e-mail) w celu otrzymywania wiadomości w ramach newslettera Bankowe ABC.
Zapisując się wyrażasz zgodę na otrzymywanie wiadomości drogą mailową. W celu uzyskania szczegółów zapoznaj się z polityką prywatności. Otrzymasz maksymalnie 2 wiadomości w miesiącu, bez reklam i spamu. Możesz wypisać się w każdej chwili.