Sąd Polubowny (Arbitrażowy) przy Związku Banków Polskich z siedzibą w Warszawie jest stałym sądem polubownym, którego działalność opiera się na przepisach Części Piątej Kodeksu Postępowania Cywilnego. Jako jedna z najdłużej funkcjonujących instytucji arbitrażowych w Polsce, Sąd Arbitrażowy ZBP oferuje przedsiębiorcom i innym podmiotom skuteczne narzędzie do rozwiązywania sporów w drodze arbitrażu.
SPIS TREŚCI
Obejrzyj na YouTube / Posłuchaj podcastu
Kluczowe informacje warte zapamiętania – Sąd Polubowny przy ZBP:
- Sąd Polubowny (Arbitrażowy) przy Związku Banków Polskich jest stałym sądem arbitrażowym z siedzibą w Warszawie, oferującym profesjonalne, szybkie i poufne rozstrzyganie sporów o prawa majątkowe oraz niektórych praw niemajątkowych.
- Podstawą właściwości Sądu Polubownego jest pisemna umowa stron, zwana zapisem na Sąd Polubowny, która określa przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć.
- Postępowanie przed Sądem Polubownym przy ZBP prowadzone jest zgodnie z jego Regulaminem i charakteryzuje się wyborem arbitrów-ekspertów przez strony oraz możliwością jedno- lub dwuinstancyjnego rozstrzygnięcia sporu.
Zalety arbitrażu przed Sądem Polubownym przy ZBP
Arbitraż przed Sądem Polubownym przy ZBP charakteryzuje się szeregiem istotnych zalet:
- Profesjonalizmem: Rozstrzygnięcia są wydawane przez składy orzekające złożone z wybieranych przez strony arbitrów, którzy są ekspertami w dziedzinach objętych danym sporem. Sekretariat Sądu prowadzi listę arbitrów, która nie jest jednak wiążąca dla stron, które mogą powoływać arbitrów spoza tej listy. Arbitrem może być osoba fizyczna spełniająca określone kwalifikacje, w tym posiadająca wyższe studia prawnicze i odpowiednie doświadczenie zawodowe.
- Szybkością: Znaczna część postępowań przed Sądem Polubownym kończy się wydaniem rozstrzygnięcia znacznie szybciej niż w przypadku postępowań przed sądami powszechnymi w analogicznych sprawach. Arbiter przewodniczący dąży do wydania wyroku w terminie nie dłuższym niż 3 miesięcy od otrzymania akt sprawy, lub 6 miesięcy w sprawach wymagających przeprowadzenia istotnie dużej liczby dowodów i rozpraw.
- Poufnością: Postępowania przed Sądem Polubownym (Arbitrażowym) przy ZBP są całkowicie poufne, a informacje o toczącej się sprawie posiadają jedynie strony. Rozprawy nie są publiczne.
- Koncyliacyjnością: Charakter sądownictwa polubownego sprzyja ugodowemu rozstrzygnięciu sporu. Arbiter przewodniczący może w każdym stadium postępowania skłaniać strony do zawarcia ugody. Jeżeli strony zawrą ugodę przed Sądem Polubownym, na ich wniosek Sąd może nadać ugodzie formę wyroku.
- Efektywnością kosztów: W określonych kategoriach spraw postępowanie przed Sądem Polubownym (Arbitrażowym) przy Związku Banków Polskich może wiązać się z mniejszym zaangażowaniem finansowym niż analogiczne postępowanie przed sądem państwowym. Wysokość opłat za czynności Sądu Polubownego jest określona w odrębnej Taryfie opłat.
Właściwość Sądu Polubownego ZBP
Sąd Polubowny przy ZBP rozstrzyga spory o prawa majątkowe, z wyjątkiem spraw o alimenty, oraz spory o prawa niemajątkowe, jeżeli mogą one być przedmiotem ugody sądowej. Właściwość Sądu może rozciągać się również na spory o charakterze międzynarodowym.
Podstawą właściwości Sądu Polubownego dla danego sporu jest pisemna umowa stron wskazująca przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wynikł lub może wyniknąć (zapis na Sąd Polubowny). Zapis na Sąd Polubowny może być dokonany poprzez zamieszczenie go w wymienianych między stronami pismach lub oświadczeniach złożonych za pomocą środków porozumiewania się na odległość, pozwalających utrwalić ich treść, lub poprzez powołanie się w pisemnej umowie na dokument zawierający postanowienie o poddaniu sporu pod rozstrzygnięcie Sądu Polubownego.
Szczególne regulacje dotyczą zapisu na Sąd Polubowny w określonych kategoriach spraw:
- Spory z zakresu prawa pracy: Zapis może być sporządzony tylko po powstaniu sporu i wymaga zachowania formy pisemnej.
- Spory ze stosunku spółki handlowej: Zapis zamieszczony w umowie (statucie) spółki wiąże spółkę, jej wspólników oraz organy spółki i ich członków.
- Sprawy o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwały zgromadzenia wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością albo walnego zgromadzenia spółki akcyjnej: Dla skuteczności zapisu wymagane jest, aby zawierał obowiązek ogłoszenia o wszczęciu postępowania w sposób wymagany dla ogłoszeń spółki, najpóźniej w terminie miesiąca od dnia jego wszczęcia.
- Spory wynikające z umów, których stroną jest konsument: Zapis może być sporządzony tylko po powstaniu sporu i wymaga zachowania formy pisemnej oraz wskazania, że stronom znane są skutki zapisu na sąd polubowny.
Struktura i organy Sądu Polubownego ZBP
Organami Sądu Polubownego przy ZBP są Prezes Sądu Polubownego oraz Sekretarz Sądu.
Prezes Sądu Polubownego reprezentuje Sąd oraz kieruje jego pracami. Jest powoływany i odwoływany przez Radę Związku Banków Polskich. Od 2021 roku funkcję Prezesa Sądu pełni Pan Jerzy Bańka.
Sekretarz Sądu kieruje Sekretariatem Sądu, wykonuje zadania wynikające z Regulaminu i decyzje Prezesa Sądu. Sekretarza Sądu i jego zastępców powołuje i odwołuje Zarząd Związku Banków Polskich spośród osób posiadających odpowiednie kwalifikacje. Od 2021 roku Sekretarzem Sądu jest Pan Piotr Gałązka.
Przy Prezesie Sądu działa Sekretariat Sądu, kierowany przez Sekretarza Sądu i jego zastępców. Do zakresu działania Sekretariatu należy organizacja pracy Sądu, jego obsługa kancelaryjno-administracyjna oraz wykonywanie czynności określonych w Regulaminie. Sekretariat Sądu prowadzi również listę arbitrów, która jest ogłaszana przez Prezesa Sądu na okres czterech lat.
Opłaty za czynności przed Sądem Polubownym przy Związku Banków Polskich
Sąd Polubowny (Arbitrażowy) przy Związku Banków Polskich pobiera opłaty za swoje czynności, zgodnie z Taryfą opłat ustaloną przez Zarząd Związku Banków Polskich. Do tych opłat zalicza się:
- Opłata rejestracyjna: Wynosi 2.000,00 złotych i jest uiszczana bez wezwania przez stronę składającą pozew. Opłata ta nie podlega zwrotowi.
- Opłata zasadnicza: Jej wysokość zależy od wartości przedmiotu sporu i jest szczegółowo określona w § 9 Taryfy opłat. Opłatę tę uiszcza strona powodowa (lub wnosząca odwołanie) najpóźniej z chwilą złożenia pozwu (odwołania).
- Opłata uzupełniająca: Pobierana jest obok opłaty zasadniczej w następujących przypadkach:
- Gdy sprawę rozpoznaje 5 lub więcej arbitrów (2/3 opłaty zasadniczej dla 5 arbitrów, podwójna wysokość opłaty zasadniczej dla więcej niż 5 arbitrów).
- W przypadku wniosku o zawiadomienie każdej osoby trzeciej o toczącym się postępowaniu z wezwaniem do wzięcia udziału w charakterze interwenienta ubocznego (połowa opłaty zasadniczej).
- Gdy w wyniku sprawdzenia wartości przedmiotu sporu należna opłata zasadnicza powinna być wyższa niż uiszczona (różnica między uiszczoną a należną opłatą zasadniczą). Opłata uzupełniająca nie jest pobierana w postępowaniu odwoławczym.
- Opłata częściowa: Wynosi 60% opłaty zasadniczej i pobierana jest, jeżeli sprawę rozpoznaje tylko jeden arbiter.
- Opłata tymczasowa: W sprawie o prawa majątkowe, w której nie da się ustalić wartości przedmiotu sporu w chwili wniesienia pozwu, Prezydium Sądu ustala opłatę tymczasową w granicach od 2.000,00 zł do 50.000,00 zł. Sąd przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie zobowiąże stronę do uiszczenia opłaty zasadniczej, uwzględniając uiszczoną opłatę tymczasową.
- Opłata za czynności Arbitra ds. pilnych: Jej wysokość zależy od wartości przedmiotu zabezpieczenia i jest określona w § 9¹ Taryfy opłat.
Ponadto, Sąd może zobowiązać stronę/strony do uiszczenia zaliczki na poczet wydatków stanowiących koszty przeprowadzenia czynności w postępowaniu. Do wszystkich opłat i zaliczek doliczany jest należny podatek VAT. Uiszczenie należnych opłat i zaliczek w zakreślonym terminie jest warunkiem podjęcia czynności przez Sąd. Opłaty i zaliczki wnosi się na rachunek bankowy Sądu, którego numer jest podany na stronie internetowej ZBP. W przypadku powołania rozszerzonego składu Sądu (5 lub 7 arbitrów), opłata zasadnicza może być zwiększona. Za udostępnienie nośnika z nagraniem rozprawy lub transkrypcji pobierana jest dodatkowa opłata przewidziana w Taryfie Opłat.
Postępowanie arbitrażowe
Postępowanie przed Sądem Polubownym przy ZBP rozpoczyna się w dniu doręczenia pozwanemu pozwu. Pozew powinien spełniać wymagania pisma procesowego oraz zawierać m.in. wskazanie zapisu na Sąd Polubowny, określenie przedmiotu sporu, wartość przedmiotu sporu, dowody na poparcie żądań oraz propozycję co do liczby arbitrów i ich wyboru.
Wraz z pozwem strona powodowa jest zobowiązana do uiszczenia opłaty rejestracyjnej oraz opłaty zasadniczej, której wysokość zależy od wartości przedmiotu sporu. Taryfa opłat określa również inne rodzaje opłat, takie jak opłata uzupełniająca (np. w przypadku rozpoznania sprawy przez zwiększony skład arbitrów), opłata częściowa (gdy orzeka jeden arbiter) oraz opłata za czynności Arbitra ds. pilnych.
Każda ze stron powołuje równą liczbę arbitrów. W przypadku braku powołania arbitra w wyznaczonym terminie, ustanawia go za stronę Prezes Sądu Polubownego z listy arbitrów. Arbitrzy powołani przez strony wybierają arbitra przewodniczącego. Sąd Polubowny orzeka co do zasady w składzie trzech arbitrów, chyba że strony postanowiły inaczej, z zastrzeżeniem, że liczba arbitrów musi być zawsze nieparzysta. W sprawach o wartości przedmiotu sporu nieprzekraczającej 20.000 złotych, o ile zapis na sąd polubowny nie stanowi inaczej, orzeka arbiter jedyny.
Po otrzymaniu pozwu Sekretarz Sądu doręcza go stronie pozwanej wraz z Regulaminem Sądu i listą arbitrów, wzywając ją do wniesienia odpowiedzi na pozew oraz powołania arbitra w wyznaczonym terminie.
Sąd Polubowny przy ZBP prowadzi postępowanie zgodnie z Regulaminem, nie będąc związanym przepisami o postępowaniu przed sądami powszechnymi. Dowody z dokumentów powinny być załączone do pozwu w odpisach, których zgodność z oryginałem powinna być potwierdzona. Sąd może przeprowadzić dowód z przesłuchania świadków, dokumentów, oględzin, a także inne konieczne dowody, nie może jednak stosować środków przymusu.
Arbiter przewodniczący wyznacza termin rozprawy, o którym strony są należycie zawiadamiane. Rozprawa odbywa się co do zasady w siedzibie Sądu. Arbiter przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie rozprawy w formie zdalnej lub wymianę pism w formie elektronicznej za zgodą stron. Z rozprawy sporządza się protokół.
Na wniosek strony, która uprawdopodobni dochodzone roszczenie, Sąd Polubowny przy ZBP może postanowić o zastosowaniu środków zabezpieczających. Wraz z pozwem strona może złożyć wniosek o powołanie Arbitra ds. pilnych dla rozstrzygnięcia wniosku o zabezpieczenie jeszcze przed wszczęciem postępowania rozpoznawczego.
Po zamknięciu rozprawy Sąd Polubowny przy ZBP wydaje wyrok, który wraz z pisemnym uzasadnieniem powinien zostać sporządzony i wysłany stronom w terminie 2 tygodni. Wyrok powinien zawierać m.in. oznaczenie stron, arbitrów, datę i miejsce jego wydania oraz rozstrzygnięcie o żądaniach stron.
Postępowanie odwoławcze
Postępowanie odwoławcze jest możliwe, jeżeli zapis na Sąd Polubowny tak stanowi. Strona może wnieść odwołanie od wyroku do Sądu Polubownego drugiej instancji w terminie czternastu dni od daty doręczenia wypisu wyroku.
Odwołanie powinno spełniać ogólne wymagania przewidziane dla pozwu, a w szczególności zawierać:
- Oznaczenie zaskarżonego wyroku.
- Zarzuty, na jakich oparte jest odwołanie.
- Wartość przedmiotu zaskarżenia.
- Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w całości lub w części.
Strona wnosząca odwołanie jest obowiązana bez wezwania uiścić opłatę zasadniczą w wysokości i na zasadach określonych w Taryfie opłat obowiązującej w dniu wniesienia odwołania.
W drugiej instancji Sąd Polubowny orzeka w składzie 5 arbitrów. Członkowie zespołu orzekającego w pierwszej instancji nie mogą wchodzić w skład zespołu orzekającego w drugiej instancji.
Sekretarz Sądu doręcza odwołanie stronie przeciwnej i wzywa ją do złożenia odpowiedzi na odwołanie w terminie dwóch tygodni od daty otrzymania wezwania.
Sąd Polubowny drugiej instancji rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego ustalonego przed Sądem Polubownym pierwszej instancji. W szczególnie uzasadnionych przypadkach Sąd Polubowny drugiej instancji może dopuścić dowody uzupełniające.
Sąd Polubowny drugiej instancji nie może zmienić wyroku na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że strona przeciwna również wniosła odwołanie.
W razie uwzględnienia odwołania w całości lub w części, Sąd Polubowny drugiej instancji zmienia zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy.
Postępowanie przed Sądem Polubownym drugiej instancji jest pisemne.
Koszty postępowania przed Sądem Polubownym drugiej instancji obciążają stronę przegrywającą sprawę, przy czym Sąd Polubowny może również w inny sposób podzielić koszty postępowania między stronami.
Wyrok Sądu Polubownego przy ZBP, od którego nie wniesiono w przepisanym terminie odwołania, oraz wyrok Sądu Polubownego ZBP drugiej instancji są ostateczne.
Do wyroków Sądu Polubownego drugiej instancji mają odpowiednie zastosowanie postanowienia § 35 i 36 Regulaminu dotyczące wyroku Sądu Polubownego pierwszej instancji. Jeżeli nie ma szczególnych przepisów o postępowaniu przed Sądem Polubownym drugiej instancji, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed Sądem Polubownym pierwszej instancji.
Zasady etyki Arbitrów
Arbitrzy Sądu Polubownego (Arbitrażowego) przy Związku Banków Polskich są zobowiązani do przestrzegania Zasad Etyki Arbitra. Zasady te obejmują m.in. wymóg przestrzegania powszechnie przyjętych norm etycznych, godnego wykonywania czynności z zachowaniem bezstronności, działania według najlepszej wiedzy, zachowania tajemnicy informacji uzyskanych w związku z wykonywanymi czynnościami oraz unikania udziału w rozstrzyganiu spraw, w których mogłaby powstać wątpliwość co do ich bezstronności. Naruszenie Zasad Etyki może skutkować skreśleniem arbitra z listy arbitrów.
Podsumowanie
Sąd Polubowny (Arbitrażowy) przy Związku Banków Polskich stanowi profesjonalną, poufną i efektywną alternatywę dla sądownictwa powszechnego w rozwiązywaniu sporów majątkowych i niektórych niemajątkowych. Dzięki wykwalifikowanym arbitrom i sprawnemu postępowaniu, Sąd Arbitrażowy ZBP zapewnia szybkie i wiążące rozstrzygnięcia, przyczyniając się do pewności obrotu prawnego.
Kontakt:
Sąd Polubowny (Arbitrażowy) przy Związku Banków Polskich
ul. Kruczkowskiego 8
00-380 Warszawa
tel. (22) 48 68 169
fax. (22) 48 68 403
Najczęściej zadawane pytania – Sąd Polubowny przy ZBP
Sąd Polubowny przy ZBP jest właściwy do rozstrzygania sporów o prawa majątkowe, z wyjątkiem spraw o alimenty. Może również rozstrzygać spory o prawa niemajątkowe, o ile mogą one być przedmiotem ugody sądowej. Co do zasady, kognicja Sądu nie ogranicza się wyłącznie do sporów z sektora bankowego, obejmując wszelkie spory o charakterze krajowym i międzynarodowym, które posiadają tzw. zdatność arbitrażową zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego.
Postępowanie przed Sądem Polubownym przy ZBP charakteryzuje się profesjonalizmem arbitrów będących ekspertami w danej dziedzinie, potencjalnie większą szybkością rozstrzygnięcia w porównaniu z sądami powszechnymi, poufnością (jawne są jedynie strony postępowania), koncyliacyjnością sprzyjającą ugodowemu zakończeniu sporu oraz efektywnością kosztową w określonych kategoriach spraw. Postępowanie jest jednoinstancyjne lub dwuinstancyjne, o ile zapis na sąd polubowny tak stanowi. Sąd nie jest związany przepisami o postępowaniu przed sądami powszechnymi, lecz prowadzi postępowanie zgodnie ze swoim regulaminem.
Właściwość Sądu Polubownego dla konkretnego sporu jest uzależniona od istnienia pisemnej umowy stron, zwanej zapisem na sąd polubowny (klauzulą arbitrażową). Umowa ta powinna wskazywać przedmiot sporu lub stosunek prawny, z którego spór wyniknął lub może wyniknąć. W określonych przypadkach, takich jak spory z zakresu prawa pracy czy spory z konsumentami, zapis musi być sporządzony po powstaniu sporu i w formie pisemnej. Zapis może również znajdować się w pismach wymienianych między stronami, oświadczeniach złożonych na odległość z możliwością utrwalenia treści, lub przez powołanie się w umowie na dokument zawierający klauzulę arbitrażową.
Arbitrem może być osoba fizyczna, która ukończyła wyższe studia prawnicze, posiada odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe, ma pełną zdolność do czynności prawnych, daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków, oraz dysponuje wystarczającą ilością czasu. Arbitrzy są niezawiśli, bezstronni, działają zgodnie z Zasadami Etyki Arbitra Sądu Polubownego, zachowują tajemnicę postępowania i nie mogą przyjmować funkcji, jeśli zachodzą okoliczności uzasadniające wyłączenie sędziego z mocy ustawy. Zasady etyki nakładają na arbitrów obowiązek przestrzegania norm etycznych, godnego wykonywania czynności z zachowaniem bezstronności, działania według najlepszej wiedzy, zachowania poufności informacji, unikania konfliktu interesów i reklamy, oraz wykonywania czynności starannie i rzetelnie.
Postępowanie przed Sądem Polubownym przy ZBP wiąże się z opłatami określonymi w Taryfie opłat. Wyróżnia się m.in. opłatę rejestracyjną (płatną przy wniesieniu pozwu i niepodlegającą zwrotowi), opłatę zasadniczą (zależną od wartości przedmiotu sporu i wnoszoną przez powoda lub wnoszącego odwołanie), opłatę uzupełniającą (np. w przypadku rozpoznania sprawy przez zwiększoną liczbę arbitrów lub w związku z interwencją uboczną), opłatę częściową (gdy sprawę rozpoznaje jeden arbiter), opłatę tymczasową (w sprawach o prawa majątkowe o nieustalonej wartości), oraz opłatę za czynności Arbitra ds. pilnych (przy wnioskach o zabezpieczenie). Dodatkowo, Sąd może zobowiązać strony do uiszczenia zaliczki na poczet wydatków postępowania. Do opłat i zaliczek doliczany jest podatek VAT.
Postępowanie rozpoczyna się doręczeniem pozwu pozwanemu. Sekretarz Sądu wzywa powoda do uiszczenia opłat, wyznaczenia arbitra i uzupełnienia pozwu. Pozwany wnosi odpowiedź na pozew i powołuje arbitra. Co do zasady, Sąd orzeka w składzie trzech arbitrów, chyba że strony postanowiły inaczej. Arbiter przewodniczący ustala harmonogram postępowania. Rozprawa odbywa się, jeśli strony nie postanowiły inaczej lub gdy jedna ze stron o nią wnosi. Dowody są przeprowadzane na wniosek stron lub z urzędu przez Sąd (bez możliwości stosowania środków przymusu). Z rozprawy sporządzany jest protokół. Po zamknięciu rozprawy następuje narada i głosowanie arbitrów, a następnie wydawany jest wyrok wraz z uzasadnieniem, który jest doręczany stronom. Istnieje możliwość zawarcia ugody przed Sądem, której można nadać formę wyroku.
Zasadą jest, że postępowanie przed Sądem Polubownym jest jednoinstancyjne, a wyroki są ostateczne. Niemniej jednak, jeżeli zapis na Sąd Polubowny tak stanowi, strona może wnieść odwołanie od wyroku do Sądu Polubownego drugiej instancji w terminie czternastu dni od daty doręczenia wyroku. Postępowanie odwoławcze jest pisemne, a Sąd drugiej instancji orzeka w składzie pięciu arbitrów i co do zasady rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego ustalonego w pierwszej instancji, choć w szczególnie uzasadnionych przypadkach może dopuścić dowody uzupełniające.
Na wniosek strony, która uprawdopodobni roszczenie, Sąd Polubowny może zastosować odpowiednie środki zabezpieczające. Wraz z pozwem można złożyć wniosek o powołanie Arbitra ds. pilnych, który może rozstrzygnąć wniosek o zabezpieczenie jeszcze przed wszczęciem postępowania rozpoznawczego. Strona może również zgłosić interwencję uboczną, jeśli wynik sprawy może mieć wpływ na jej roszczenia wobec osoby trzeciej. Postępowanie może zostać zawieszone na wniosek stron lub umorzone w określonych przypadkach, np. w razie cofnięcia pozwu. W przypadku niewykonania dobrowolnie wyroku, Prezes Sądu może na wniosek strony przeciwnej zarządzić podanie tego faktu do wiadomości innym instytucjom.
