Fundusz Wsparcia Kredytobiorców – wsparcie dla kredytów mieszkaniowych

W obliczu zmian ekonomicznych i nieprzewidzianych zdarzeń losowych, wielu kredytobiorców hipotecznych doświadcza trudności w regulowaniu swoich zobowiązań finansowych. W odpowiedzi na te wyzwania, ustawodawca wprowadził mechanizm wsparcia w postaci Funduszu Wsparcia Kredytobiorców (FWK), mającego na celu udzielenie pomocy osobom fizycznym zobowiązanym do spłaty kredytów mieszkaniowych znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej. Niniejszy artykuł stanowi profesjonalne kompendium wiedzy na temat FWK, jego działania, warunków uzyskania pomocy oraz procedur związanych z wnioskowaniem i spłatą.

Istota i podstawa prawna Funduszu Wsparcia Kredytobiorców

Fundusz Wsparcia Kredytobiorców jest specjalnym instrumentem finansowym, którego podstawowym celem jest udzielanie zwrotnego wsparcia finansowego osobom fizycznym posiadającym kredyty mieszkaniowe i doświadczającym trudności finansowych. Działalność FWK regulowana jest przede wszystkim przez Ustawę z dnia 9 października 2015 r. o wsparciu kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy i znajdują się w trudnej sytuacji finansowej. Ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, co odzwierciedla jej dynamiczne dostosowywanie się do zmieniających się warunków rynkowych i potrzeb kredytobiorców.

Zarządzającym Funduszem jest Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), który odpowiada za jego operacyjne funkcjonowanie i wypłatę środków. Źródłem finansowania FWK są kwartalne wpłaty banków udzielających kredytów mieszkaniowych, dokonywane proporcjonalnie do wartości bilansowej brutto posiadanego portfela kredytów mieszkaniowych, w przypadku których opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek przekracza 90 dni. Środki zgromadzone w Funduszu przeznaczane są na wypłaty wsparcia i pożyczek na spłatę zadłużenia, a także na pokrycie kosztów jego działania.

Kryteria kwalifikacji do uzyskania wsparcia dla kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej

Pomoc z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców skierowana jest do osób fizycznych będących kredytobiorcami znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej w związku ze spłatą kredytu mieszkaniowego . Aby zakwalifikować się do uzyskania wsparcia lub pożyczki, wnioskodawca musi spełnić przynajmniej jedno z poniższych kryteriów w dniu złożenia wniosku:

• Posiadanie statusu bezrobotnego: Co najmniej jeden z kredytobiorców musi posiadać status osoby bezrobotnej, przy czym utrata zatrudnienia nie mogła nastąpić z winy pracownika.
• Wysoki wskaźnik RdD (Rata do Dochodu): Miesięczne koszty obsługi kredytu mieszkaniowego (rata kapitałowo-odsetkowa) muszą przekraczać 40% miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego kredytobiorcy.
• Niski dochód po odjęciu kosztów kredytu: Miesięczny dochód gospodarstwa domowego, pomniejszony o miesięczne koszty obsługi kredytu mieszkaniowego, nie może przekraczać określonych limitów powiązanych z ustawą o pomocy społecznej:
  • W przypadku gospodarstwa jednoosobowego – dwuipółkrotności zwaloryzowanej kwoty wskazanej w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (od 1 stycznia 2025 r.: 2.525,00 zł). 
  • W przypadku gospodarstwa wieloosobowego – iloczynu dwuipółkrotności zwaloryzowanej kwoty wskazanej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej i liczby członków gospodarstwa domowego (od 1 stycznia 2025 r.: 2.057,50 zł na osobę). 
• Kredyty walutowe: Kredytobiorcy posiadający kredyty mieszkaniowe w walutach obcych również mogą ubiegać się o wsparcie, o ile spełniają jedno z powyższych kryteriów.
• Cel kredytu: Kredyt mieszkaniowy musiał zostać zaciągnięty na cele mieszkaniowe niezwiązane z działalnością gospodarczą lub prowadzeniem gospodarstwa rolnego, obejmujące m.in. nabycie, budowę, remont nieruchomości.
• Możliwość uzyskania pomocy po wakacjach kredytowych: Skorzystanie z ustawowych wakacji kredytowych nie wyklucza możliwości ubiegania się o wsparcie z FWK.

Kwota dochodu do uzyskania prawa do świadczeń z pomocy społecznej obliczana jest na podstawie analiz Insty­tutu Pracy i Spraw Soc­jal­nych. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 lipca 2024 r. wynosi odpowiednio:

• dla gospodarstw jednoosobowych – 1010 zł,
• dla gospodarstw wieloosobowych – 823 zł / na osobę.

Przykłady:

1. Miesięczny dochód wynosi 6000 zł – rata musiałaby wynosić ponad 2400 zł, aby spełnić warunek wskaźnika RdD;

2. Rodzina 4-osobowa z łącznym dochodem 8000 zł, rata kredytu wynosi 2000 zł:

• 8000 zł – 2000 zł = 6000 zł;
• 2057,50 zł x 4 os. = 8230 zł;
• 8230 zł > 6000 zł – dochód spełnia warunek dochodowy.

Sprawdź swój dochód w ankiecie znajdującej się na końcu artykułu. Przejdź do ankiety.

Formy pomocy oferowane przez Fundusz Wsparcia Kredytobiorców

FWK oferuje dwie podstawowe formy pomocy, dostosowane do specyfiki sytuacji kredytobiorcy:

• Wsparcie w spłacie rat kredytu mieszkaniowego: Jest to zwrotne wsparcie finansowe przeznaczone na pokrycie części miesięcznej raty kapitałowej i odsetkowej kredytu. Wsparcie może być wypłacane przez okres nie dłuższy niż 40 miesięcy. Maksymalna wysokość miesięcznego wsparcia wynosi 3000 zł. Środki przekazywane są przez BGK bezpośrednio na rachunek banku, w którym kredytobiorca posiada kredyt. W przypadku kredytów walutowych, wsparcie przekazywane jest w walucie spłaty kredytu, po przeliczeniu według kursu sprzedaży NBP obowiązującego w dniu poprzedzającym przekazanie środków.
• Pożyczka na spłatę zadłużenia: Ta forma pomocy jest dedykowana kredytobiorcom, którzy dokonali lub planują dokonanie sprzedaży kredytowanej nieruchomości, a uzyskana kwota nie pokrywa całości zobowiązania. Maksymalna wysokość pożyczki wynosi 120 000 zł. Środki z pożyczki przekazywane są przez BGK bezpośrednio na rachunek banku kredytobiorcy w walucie spłaty kredytu, po przeliczeniu według kursu sprzedaży NBP.
• Istnieje również możliwość ubiegania się o promesę udzielenia pożyczki przed sprzedażą nieruchomości, pod warunkiem zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży. Promesa jest ważna przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, a po sprzedaży kredytobiorca ma 14 dni na dostarczenie umowy sprzedaży do banku.

Ograniczenia w uzyskaniu wsparcia z FWK

Ustawa przewiduje szereg sytuacji, w których wsparcie lub pożyczka nie mogą zostać przyznane:

• Utrata zatrudnienia nastąpiła z winy kredytobiorcy. Konkretnie dotyczy to rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem przez kredytobiorcę lub rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w trybie art. 52 § 1 Kodeksu pracy.
• Jeden z kredytobiorców uzyskał już wsparcie na zasadach określonych w ustawie. Istnieje jednak wyjątek: wsparcie może zostać przyznane ponownie, jeśli poprzednie wsparcie nie jest już udzielane, a okres jego udzielania nie przekroczył 39 miesięcy. W takim przypadku łączny okres wsparcia dla wszystkich kredytobiorców na dany kredyt mieszkaniowy nie może przekroczyć 40 miesięcy. Wcześniejsze informacje wskazywały na limit 36 miesięcy. Nowelizacja ustawy z 15 maja 2024 r. wydłużyła ten okres do 40 miesięcy.
• Umowa kredytu mieszkaniowego została wypowiedziana przed złożeniem wniosku o wsparcie lub pożyczkę na spłatę zadłużenia. Wypowiedzenie umowy w trakcie rozpatrywania wniosku nie wywołuje skutku wobec kredytobiorcy.
• Co najmniej jednemu z kredytobiorców przysługuje świadczenie z tytułu utraty pracy wynikające z zawartej umowy ubezpieczenia spłaty kredytu, gwarantującej wypłatę świadczenia na wypadek utraty pracy. Wsparcie nie może być przyznane za okres, w którym to świadczenie jest wypłacane.

Ponadto, wsparcie lub pożyczka nie mogą być przyznane, jeżeli w dniu złożenia wniosku (lub w okresie 6 miesięcy przed jego złożeniem) kredytobiorca:

• Jest właścicielem innego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.
• Posiada inne spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej.
• Posiada inne roszczenie o przeniesienie na niego prawa własności lokalu mieszkalnego, domu jednorodzinnego, spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej.

Warto zauważyć, że z pomocy mogą skorzystać kredytobiorcy, których małżonkowie posiadają inną nieruchomość, ale nie są współkredytobiorcami (kredyt jest tylko na jednego małżonka).

W przypadku pożyczki na spłatę zadłużenia po sprzedaży nieruchomości, nie można jej otrzymać, jeśli nieruchomość została sprzedana członkowi rodziny, osobie pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym ani osobie będącej z nim w bliskim stosunku w rozumieniu art. 527 § 3 Kodeksu cywilnego.

Jak złożyć wniosek o wsparcie z FWK?

Aby złożyć wniosek o wsparcie z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców (FWK), należy podjąć następujące kroki:

1. Złóż wniosek bezpośrednio w banku, który udzielił kredytu mieszkaniowego. Wniosek o wsparcie, promesę lub pożyczkę na spłatę zadłużenia składa się do kredytodawcy.
2. Wniosek można złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej. Wniosek może być również złożony za pośrednictwem systemu teleinformatycznego kredytodawcy, w tym przez system bankowości elektronicznej, jeśli taka opcja jest dostępna.
3. Do wniosku należy dołączyć niezbędne dokumenty, które mogą różnić się w zależności od przesłanki, na podstawie której ubiegasz się o pomoc. Przykładowo, może być wymagane:
   • Zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzające status osoby bezrobotnej wraz z informacją o kwocie ewentualnego zasiłku.
   • Dokumenty potwierdzające uzyskiwanie dochodu, w zależności od formy zatrudnienia lub prowadzenia działalności gospodarczej. Bank może indywidualnie określić, jakie dokumenty są w tym zakresie wymagane.
   • W przypadku ubiegania się o pożyczkę na spłatę zadłużenia, należy podać informacje dotyczące sprzedaży kredytowanej nieruchomości oraz złożyć umowę sprzedaży. Umowę sprzedaży nieruchomości należy dostarczyć do banku w terminie 14 dni od dnia sprzedaży.
   • W przypadku ubiegania się o promesę pożyczki na spłatę zadłużenia, do wniosku należy załączyć przedwstępną umowę sprzedaży kredytowanej nieruchomości.
4. We wniosku należy wskazać, która z przesłanek określonych w art. 3 ust. 1 ustawy o wsparciu kredytobiorców stanowi podstawę do ubiegania się o wsparcie lub pożyczkę na spłatę zadłużenia. Przesłanki te obejmują posiadanie statusu bezrobotnego przez co najmniej jednego kredytobiorcę, przekroczenie wskaźnika RdD (stosunek miesięcznych kosztów kredytu do miesięcznego dochodu gospodarstwa domowego) powyżej 40% lub nieprzekroczenie określonego poziomu dochodu gospodarstwa domowego pomniejszonego o miesięczne koszty obsługi kredytu.
5. Kredytobiorca musi również podać informacje o warunkach wszystkich umów ubezpieczenia na wypadek utraty pracy, jeśli takie posiada.
6. W przypadku ubiegania się o wsparcie lub pożyczkę na podstawie wskaźnika RdD, należy podać wartość tego wskaźnika za miesiąc poprzedzający miesiąc złożenia wniosku.
7. W przypadku ubiegania się o wsparcie lub pożyczkę na podstawie kryterium dochodowego, należy podać dochód gospodarstwa domowego i liczbę jego członków.

Po złożeniu wniosku, bank dokona jego weryfikacji. W przypadku pozytywnej weryfikacji wniosku, bank zawiera z kredytobiorcą umowę o udzielenie wsparcia lub pożyczki na spłatę zadłużenia. Kopia umowy jest przekazywana do Banku Gospodarstwa Krajowego, który następnie wypłaca środki.

W przypadku negatywnej decyzji bank przekaże ją wraz z uzasadnieniem (wskazując, który warunek nie został spełniony).

Warto wiedzieć, że w okresie rozpatrywania i ewentualnej dodatkowej weryfikacji wniosku, wypowiedzenie umowy kredytu mieszkaniowego, zgodnie z art 6a ustawy “nie wywołuje skutku wobec kredytobiorcy”. Oznacza to, że bank nie może w związku z tym, do czasu wydania decyzji, m.in. domagać się niezwłocznej spłaty całego kredytu.

Negatywna decyzja banku i dodatkowa weryfikacja

W przypadku, gdy bank odmówi przyznania wsparcia lub pożyczki, informuje o tym kredytobiorcę na piśmie, podając przyczyny odmowy oraz informację o możliwości złożenia wniosku o dodatkową weryfikację do Rady Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Wniosek o dodatkową weryfikację należy złożyć za pośrednictwem banku w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji o odmowie.

Rada Funduszu, w skład której wchodzą przedstawiciele m.in. Ministra Finansów, Komisji Nadzoru Finansowego, Banku Gospodarstwa Krajowego i Rzecznika Finansowego , dokonuje ponownej oceny wniosku w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące. Za dodatkową weryfikację pobierana jest opłata w wysokości 100 zł, którą ponosi bank w przypadku pozytywnej decyzji Rady, a kredytobiorca w przypadku podtrzymania odmowy.

Decyzja Rady Funduszu jest przekazywana do banku i kredytobiorcy w ciągu 7 dni od jej podjęcia. W przypadku pozytywnej decyzji Rady, bank jest zobowiązany do zawarcia umowy z kredytobiorcą w ciągu 7 dni.

Wstrzymanie wypłaty przyznanej pomocy

Wypłata przyznanej pomocy z FWK może zostać wstrzymana przez BGK w określonych sytuacjach.

Wstrzymanie wypłaty wsparcia następuje w przypadku:

• Utraty statusu bezrobotnego przez wszystkich kredytobiorców – z upływem miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła ta utrata. O utracie statusu bezrobotnego powiatowy urząd pracy niezwłocznie powiadamia zarówno BGK, jak i kredytodawcę.
• Zbycia przedmiotu kredytowania – z dniem otrzymania informacji o zbyciu. Kredytobiorca ma obowiązek niezwłocznie poinformować o tym kredytodawcę.
• Wypowiedzenia umowy kredytu mieszkaniowego – z dniem upływu okresu wypowiedzenia. Kredytodawca również informuje BGK o wypowiedzeniu umowy.
• Podjęcia czynności egzekucyjnych z przedmiotu kredytowania – z dniem podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej. Zarówno kredytodawca, jak i kredytobiorca mają obowiązek poinformować o tym fakcie.
• Spłaty kredytu – z dniem dokonania spłaty ostatniej raty. Kredytodawca również powiadamia BGK o spłacie kredytu.
• Zwiększenia miesięcznych dochodów lub obniżenia miesięcznej raty, które prowadzą do niespełnienia przesłanki udzielenia wsparcia, jeżeli wsparcie zostało przyznane na podstawie wskaźnika RdD (rata do dochodu) przekraczającego 40%. Kredytobiorca ma obowiązek niezwłocznie poinformować o takiej zmianie.
• Zwiększenia miesięcznych dochodów bądź zmniejszenia liczby członków gospodarstwa domowego kredytobiorcy, które prowadzą do niespełnienia przesłanki udzielenia wsparcia opartej na kryterium dochodowym. Kredytobiorca również ma obowiązek niezwłocznie poinformować o takiej zmianie.

Warto zauważyć, że w przypadku utraty statusu bezrobotnego lub zmiany sytuacji dochodowej, kredytobiorca ma prawo do złożenia nowego wniosku o wsparcie, jeżeli ponownie spełnia co najmniej jedną z przesłanek. Do czasu rozpatrzenia nowego wniosku, wypłata wsparcia przyznanego na poprzedniej podstawie nie jest wstrzymywana.

Wstrzymanie wypłaty pożyczki na spłatę zadłużenia następuje w przypadku:

• Powzięcia informacji, że pożyczka została przyznana na podstawie nieprawdziwych informacji lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę, której przyznano pożyczkę.

W przypadku wstrzymania wypłaty wsparcia lub pożyczki na spłatę zadłużenia, a następnie stwierdzenia, że pomoc została przyznana nienależnie, osoba, która ją otrzymała, jest zobowiązana do zwrotu środków wraz z odsetkami ustawowymi. Zwrot nienależnego wsparcia lub pożyczki następuje na rachunek wskazany przez kredytodawcę w terminie 30 dni od dnia doręczenia kredytobiorcy pisemnej informacji o uzyskaniu nienależnej pomocy.

Zwrot wsparcia z FWK

Zwrot wsparcia lub pożyczki rozpoczyna się po upływie 2 lat od wypłaty ostatniej raty wsparcia lub pożyczki. Spłata dokonywana jest w 200 równych i nieoprocentowanych ratach miesięcznych, płatnych do 15. dnia każdego miesiąca na rachunek wskazany przez kredytodawcę. W przypadku spłaty 134 rat bez opóźnienia, pozostała część zobowiązania może zostać umorzona.

Informacje dotyczące harmonogramu spłat, wysokości rat oraz numeru rachunku do wpłat przekazuje kredytobiorcy bank udzielający kredytu, nie później niż na 30 dni przed pierwszą spłatą. W przypadku pytań dotyczących zwrotu wsparcia, należy skontaktować się z bankiem, który udzielił kredytu.

W przypadku otrzymania nienależnego wsparcia lub nienależnej pożyczki, kredytobiorca jest zobowiązany do ich zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia przekazania środków przez BGK, w terminie 30 dni od otrzymania pisemnej informacji od banku.

W przypadku opóźnienia w spłacie raty zwrotu, kredytodawca wzywa pisemnie kredytobiorcę do dokonania płatności, wyznaczając termin nie dłuższy niż 90 dni. W przypadku niedokonania płatności w wyznaczonym terminie, kredytobiorca jest obowiązany do niezwłocznego zwrotu przyznanego wsparcia lub pożyczki na spłatę zadłużenia wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi począwszy od dnia wymagalności pierwszej raty zwrotu. Odsetki będą naliczane od wszystkich rat, również już zapłaconych.

W przypadku zbycia przez kredytobiorcę przedmiotu kredytowania objętego wsparciem, zwrot wsparcia następuje w terminie 30 dni od dnia zbycia.

Łączenie pomocy z FWK z innymi programami

Warto zaznaczyć, że korzystanie ze wsparcia z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców jest możliwe równolegle z korzystaniem z ustawowych wakacji kredytowych dla kredytów hipotecznych w złotych polskich. Oba programy pomocowe nie wykluczają się wzajemnie, co może stanowić istotne wsparcie dla kredytobiorców znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji.

Podsumowanie

Fundusz Wsparcia Kredytobiorców stanowi istotny mechanizm pomocy dla osób fizycznych posiadających kredyty mieszkaniowe, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej. Oferując wsparcie w spłacie bieżących rat oraz pożyczki na spłatę zadłużenia po sprzedaży nieruchomości, FWK może znacząco przyczynić się do stabilizacji finansowej kredytobiorców i uniknięcia negatywnych konsekwencji związanych z niewypłacalnością. W przypadku spełnienia określonych kryteriów, zachęcamy do skorzystania z tej formy pomocy poprzez złożenie wniosku w banku, który udzielił kredytu mieszkaniowego. W celu uzyskania szczegółowych informacji oraz aktualnych formularzy wniosków, niezbędny jest bezpośredni kontakt z bankiem kredytującym. Dodatkowe informacje można również znaleźć na oficjalnych stronach Ministerstwa Finansów oraz Banku Gospodarstwa Krajowego.

Słowniczek kluczowych terminów

• Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (FWK): Specjalny instrument finansowy utworzony w celu udzielania zwrotnego wsparcia finansowego osobom fizycznym posiadającym kredyty mieszkaniowe i znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej.
• Kredytobiorca: Osoba fizyczna zobowiązana do spłaty kredytu mieszkaniowego.
• Rata do Dochodu (RdD): Wskaźnik określający stosunek miesięcznych kosztów obsługi kredytu mieszkaniowego do miesięcznych dochodów gospodarstwa domowego kredytobiorcy.
• Wsparcie w spłacie rat kredytu mieszkaniowego: Jedna z form pomocy FWK, polegająca na zwrotnym finansowaniu części miesięcznej raty kredytu przez okres do 40 miesięcy.
• Pożyczka na spłatę zadłużenia: Druga forma pomocy FWK, przeznaczona dla kredytobiorców, którzy sprzedali lub planują sprzedać kredytowaną nieruchomość, a uzyskana kwota nie pokrywa całego zobowiązania.
• Promesa pożyczki: Obietnica udzielenia pożyczki na spłatę zadłużenia po sprzedaży nieruchomości, wydawana przed dokonaniem transakcji na podstawie przedwstępnej umowy sprzedaży.
• Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK): Instytucja finansowa zarządzająca Funduszem Wsparcia Kredytobiorców i odpowiedzialna za wypłatę środków.
• Rada Funduszu Wsparcia Kredytobiorców: Organ dokonujący dodatkowej weryfikacji wniosków o wsparcie w przypadku negatywnej decyzji banku.
• Status bezrobotnego: Formalne potwierdzenie braku zatrudnienia, zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy.
• Ustawa o wsparciu kredytobiorców: Ustawa z dnia 9 października 2015 r. regulująca zasady działania Funduszu Wsparcia Kredytobiorców i warunki udzielania pomocy.

Poniżej znajdziesz linki do stron z informacjami dotyczącymi wybranych banków.